Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
biệt giúp cho Ngời tìm đợc con đờng đúng đắn là ở chỗ Ngời đã phân tích rất
rõ tình hình của những thành phần bị coi là những "kẻ phá hoại" trên con đ-
ờng đi của chúng ta và tìm cách cải tạo những thành phần này theo con đờng
của chúng ta,chứ không "cắt bỏ, đào thải" chúng bằng những biện pháp cỡng
chế. Không phải tất cả mọi mặt của những "kẻ phá hoại" đều là xấu. Vấn đề
là phải tìm đợc những biện pháp thích hợp để tận dụng điểm mạnh và cắt bỏ
những tật xấu
Từ những cơ sở phân tích nh vậy, Lênin đã đề ra những lý luận cụ thể
để thực hiện Chủ nghĩa t bản Nhà nớc. Ta sẽ đi tìm hiểu những lý luận của
Ngời về vấn đề này-về thực chất của chủ nghĩa t bản Nhà nớc trong điều kiện
chuyên chính vô sản, về vai trò của chủ nghĩa t bản Nhà nớc trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội, về các hình thức của nó.
2.Lý luận về Chủ nghĩa t bản Nhà nớc của Lênin
Lý luận về chủ nghĩa t bản Nhà nớc của Lênin không phải đợc hình
thành ngay một lúc mà lý luận này phải trải qua thực tiễn, rút kinh nghiệm,
phát triển dần dần. Trớc hết ta hãy nghiên cứu về "chính sách kinh tế mới" sự
áp dụng chủ nghĩa t bản Nhà nớc vào nớc Nga của Lênin.
2.1.Chính sách kinh tế mới
Thực chất của chính sách kinh tế mới
Chính sách "kinh tế mới" ra đời trong hoàn cảnh nào? Ngay khi cách
mạng tháng Mời vừa thành công, chính quyền Xô viết Nga non trẻ phải đối
mặt với vô vàn những khó khăn. Đó là sự khan hiếm lơng thực do giai cấp
địa chủ đầu cơ tích trữ lơng thực, giai cấp t sản và bọn phản động trong nớc
âm mu giành lại chính quyền, 18 nớc đế quốc vũ trang can thiệp vào nớc
Nga. Trớc tình thế "ngàn cân treo sợi tóc" đó thì Nhà nớc Xô viết ban hành
chính sách "Cộng sản thời chiến" nhằm mục tiêu ổn định tình hình kinh tế
và chính trị. Nhà nớc thực hiện trng thu lơng thực thừa của nông dân để cung
cấp cho quân đội và công nhân; quốc hữu hoá toàn bộ các cơ sở công
nghiệp; Nhà nớc độc quyền mua bán trên thị trờng thi hành chế độ nghĩa vụ
Lớp 43B - Du lịch 5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
lao động đối với tất cả những ngời có năng lực. Nhà nớc Xô Viết đã thi hành
cơ chế kế hoạch hoá tập trung từ trên xuống dới. Chính sách "Cộng sản thời
chiến" đã đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thắng lợi cho
chính quyền Xô Viết non trẻ. Thế nhng sau khi kết thúc nội chiến thì tình
hình nớc Nga hết sức bi đát. Lênin ví nớc Nga lúc đó nh "một ngời đã bị
đánh gần chết, , may mà nó vẫn cón có thể chống nạng mà đi đợc". Nớc
Nga lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng. Điều nguy hại nhất là khối
liên minh công-nông bị rạn nứt do giai cấp nông dân bất mãn với chính sách
"Cộng sản thời chiến" Lênin đã nhận ra nguyên nhân và ngời ban hành chính
sách "kinh tế mới" nhằm mục đích khôi phục kinh tế.
Hai nội dung cơ bản nhất của chính sách "kinh tế mới" là: Thứ nhất,
thay chế độ trng thu lơng thực thừa bằng thuế lơng thực. Thứ hai, Nhà nớc
cho phép giai cấp t sản thuê hoặc mua lại các cơ sở công nghiệp vừa và nhỏ
mà đã quốc hữu hoá trong thời kỳ nội chiến.
Vậy thực chất của chính sách "kinh tế mới" là gì? Trong "dàn ý dự thảo
huấn thị của Hội đồng lao động quốc phòng" năm 1921, Lênin viết "thực
chất của chính sách kinh tế mới là phát triển đến mức tối đa lực lợng sản
xuất; cải thiện tình cảnh của công nhân và nông dân, sử dụng t bản t nhân và
hớng nó vào con đờng chủ nghĩa t bản Nhà nớc, ủng hộ toàn diện sáng kiến
của địa phơng, đấu tranh chống chủ nghĩa quan liêu và tác phong lề mề".
Lênin cho rằng muốn tiến lên xã hội chủ nghĩa ở một nớc tiểu nông thì
giai cấp vô sản thực hiện quyền chuyên chính phải lấy công nghiệp để trao
đổi với sản phẩm nông nghiệp của nông dân. Muốn vậy thì tất yếu phải thay
chế độ trng thu lơng thực thừa bằng thuế lơng thực. Nh vậy thì sau khi nộp
thuế cho Nhà nớc (nh Lênin nói thì "thuế lơng thực chỉ chiếm một phần rất
nhỏ các sản phẩm") nông dân có toàn quyền tự do buôn bán trao đổi phần
còn lại trên thị trờng. Có tự do trao đổi, tự do buôn bán tất yếu dẫn đến phân
hoá những ngời sản xuất hàng hoá ra thành kẻ sở hữu t bản, ngời sở hữu sức
lao động. Điều này có nghĩa là khôi phục lại chế độ t bản chủ nghĩa. Chính
sách "kinh tế mới" sẽ làm nảy sinh chủ nghĩa t bản t nhân trong nớc Nga.
Nhng Nhà nớc Xô Viết lại nằm trong tay của giai cấp vô sản và giai capá vô
sản phải hớng chủ nghĩa t bản t nhân vào con đờng chủ nghãi t bản Nhà nớc
Lớp 43B - Du lịch 6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
để phục vụ cho công cuộc tiến lên chủ nghĩa xã hội. Nếu không nh vậy thì
giai cấp vô sản sẽ mất chính quyền và thay đổi ngay bản chất của mình.
Trong nội dung thứ hai của chính sách"kinh tế mới", Nhà nớc Xô Viết
cho phép giai cấp t bản thuê hay mua lại các cơ sở công nghiệp vừa và nhỏ là
nhằm mục đích gì? Đó là để phát triển công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp
bằng cách lợi dụng t bản trong và ngoài nớc trong khi mà với điều kiện và
hoàn cảnh khó khăn lúc bấy giờ giai cấp vô sản cha thể tự làm đợc. Đến đây
thì cũng làm xuất hiện vấn đền tất yếu là giai cấp vô sản phải thực hiện việc
kiểm soát t bản để nó phục vụ cho lợi ích của mình sử dụng chủ nghĩa t bản
Nhà nớc.
Nh vậy thực chất của chính sách "kinh tế mới" là sử dụng chủ nghĩa t
bản Nhà nớc để phát triển kinh tế nớc Nga đa nớc Nga thoát khỏi tình trạng
khủng hoảng sau nội chiến. Nhng vai trò của chủ nghĩa t bản Nhà nớc còn
hơn thế nữa. Chủ nghĩa t bản Nhà nớc là một mắt xích trung gian giữa chủ
nghĩa t bản và chủ nghĩa xã hội. Đối với một nớc đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ
qua giai đoạn chủ nghĩa t bản nhằm giảm bớt đau thơng thì phải sử dụng chủ
nghĩa t bản Nhà nớc . Nh Lênin từng nói "trong một nớc tiểu nông, trớc hết
các đồng chí phải bắc những chiếc cầu nhỏ vững chắc đi xuyên qua chủ
nghĩa t bản Nhà nớc, tiến lên chủ nghĩa xã hội".
Để giải thích vấn đề này đợc rõ ràng hơn Lênin đa thí dụ cụ thể về chủ
nghĩa t bản Nhà nớc ở nớc Đức - nơi là "đỉnh cao" về kỹ thuật đại t bản chủ
nghĩa hiện đại và về tổ chức có kế hoạch. Nếu trình độ kỹ thuật và tổ chức đó
là của nớc Nga thì Lênin khẳng định " các anh sẽ có tất cả các điều kiện để
xây dựng chủ nghĩa xã hội". Nớc Đức và nớc Nga năm 1918 đã hợp đủ điều
kiện để thực hiện chủ nghĩa xã hội. Nhng mỗi nớc lại đều không có đủ cả hai
điều kiện mà mỗi bên chỉ "sở hữu" một nửa. Nớc Đức có điều kiện kinh tế,
sản xuất, kinh tế -xã hội, với trình độ khoa học kỹ thuật và trình độ tổ chức
nền sản xuất lớn phát triển cao. Còn nớc Nga lại có điều kiện Nhà nớc là Nhà
nớc của nền chuyên chính vô sản. Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải
có cả hai điều kiện trên. Nguyên văn trong cuốn "bàn về thuế và lơng thực",
Lênin viết " không có kỹ thuật đại t bản chủ nghĩa chủ nghĩa đợc xây dựng
trên những phá minh mới nhất của khoa học hiện đại, không có một tổ chức
Lớp 43B - Du lịch 7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Nhà nớc có kế hoạch khiến cho hàng chục triệu ngời phải tuân theo hết sức
nghiêm ngặt một tiêu chuẩn thống nhất trong việc sản xuất và phân phối sản
phẩm thì không thể nói đến chủ nghĩa xã hội đợc "và"Đồng thời nếu không
có sự thống trị của giai cấp vô sản trong Nhà nớc thì cũng không thể nói đến
chủ nghĩa xã hội đợc " Lênin ví nớc Đức và nớc Nga lúc bấy giờ là hai nửa
rời rạc của chủ nghĩa xã hội cùng tồn tại bên cạnh nhau. Vậy thì vấn đề đặt
ra là cần phải làm gì để có thể có đủ hai điều kiện cho nớc Nga tiến hành chủ
nghĩa xã hội. Lênin khẳng định điều trớc tiên là hãy bằng tất cả sức lực phải
học tập chủ nghĩa t bản Nhà nớc của ngời Đức tức là phải làm sao cho nớc
Nga có đợc một lực lợng sản xuất phát triển cao-đó là điều cốt yếu nhất.
3.Sự cần thiết khách quan và lợi ích của Chủ nghĩa t bản Nhà
nớc
Từ sự phân tích điều kiện thực tế của nớc Nga Xô Viết, Lênin đã đi đến
kết luận chủ nghĩa t bản Nhà nớc là "có lợi và cần thiết". Vậy thì chủ nghĩa t
bản Nhà nớc có lợi nh thế nào? Và cần thiết nh thế nào? Ta lần lợt xét các
vấn đề sau:
Trớc hết phải khẳng định rằng Chủ nghĩa t bản Nhà nớc có lợi cho
chính bản thân giai cấp vô sản trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội
và chủ nghĩa cộng sản. Đến đây có một câu hỏi đặt ra là chủ nghĩa t bản đời
nào lại chịu đi phục vụ cho chủ nghĩa xã hội? Để trả lời câu hỏi này ta phải
phân biệt chủ nghĩa t bản Nhà nớc thông thờng và chủ nghĩa t bản Nhà nớc
dới thời chuyên chính vô sản. Khi chủ nghĩa t bản tự do cạnh tranh chuyển
sang giai đoạn độc quyền thì xuất hiện chủ nghĩa t bản độc quyền Nhà nớc.
Các tổ chức độc quyền chiếm địa vị thống trị tuyệt đối trong các ngành sản
xuất và ngân hàng hình thành nên t bản tài chính, các tổ chức độc quyền
nắm những mạch máu kinh tế của các nớc t bản chủ nghĩa. Chúng cấu kết
với bộ máy Nhà nớc và Nhà nớc t sản phụ thợc chúng. Nhà nớc t bản là
chuyên chính của t bản độc quyền, mọi hoạt động của Nhà nớc đều vì lợi ích
của t bản độc quyền và nó vẫn dựa trên cơ sở t hữu về t liệu sản xuất.
Lớp 43B - Du lịch 8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Do đó nó là chủ nghĩa t bản Nhà nớc trong một nớc mà chính quyền
thuộc về t bản. Còn chủ nghĩa t bản Nhà nớc mà ta đang bàn đến là chủ
nghĩa t bản Nhà nớc ở trong một Nhà nớc vô sản. Lênin nói "Chủ nghĩa t bản
Nhà nớc của chúng tôi khác về căn bản so với chủ nghĩa t bản Nhà nớc ở
những nớc có chính phủ t sản, sự khác biệt là ở chỗ Nhà nớc của chúng tôi
không phải đại diện cho giai cấp t sản mà đại diện cho giai cấp vô sản" và
"chủ nghĩa t bản Nhà nớc của chúng tôi chẳng những nắm ruộng đất mà
còn nắm cả những bộ phận quan trọng nhất của công nghiệp nữa". Giai cấp
vô sản sử dụng chủ nghĩa t bản Nhà nớc chính là để phục vụ cho lợi ích của
giai cấp mình cũng nh toàn thể nhân dân lao động.
Lợi ích mang lại ở đây chính xác là lợi ích cơ bản và lâu dài. Bởi vì ban
đầu những ngời đợc lợi nhiều hơn là các nhà t bản, những ngời có sức mạnh
kinh tế và kỹ thuật hơn hẳn. Điều này âu cũng hợp lý vì việc phân chia lợi
ích trong kinh doanh đợc dựa trên sức mạnh kinh tế và kỹ thuật. Nớc Nga
lúc đó về sẽ mạnh kinh tế và kỹ thuất cha thể so sánh với các nớc t bản. Do
đó đầu tiên, giai cấp vô sản phải chấp nhận cho nhà t bản có những quyền lợi
nh đợc phép sử dụng những hầm mỏ, đợc khai thác một số tài nguyên để
thu đợc lợi ích cơ bản hơn, lâu dài hơn. Và nh Lênin phân tích nhà nớc vô
sản lại đợc lợi ngay trên cái lợi của nhà t bản. Vì khi chủ nghĩa t bản đợc lợi
thế thì sản xuất công nghiệp đợc tăng lên, giai cấp vô sản cũng theo đó mà
lớn mạnh lên và là giai cấp sản xuất ra của cải vật chất có ích cho xã hội.
Chủ nghĩa t bản nhà nớc tại sao lại cần thiết cho công cuộc xây dựng
chủ nghĩa xã hội ở những nớc tiểu nông đã có điều kiện chính quyền nằm
trong tay giai cấp vô sản? Bởi vì nó là con đờng, là phơng tiện để phát triển
lực lợng sản xuất lên trình độ cao, là biện pháp biến các xí nghiệp t bản chủ
nghĩa thành xí nghiệp xã hội chủ nghĩa. Vì cha có điều kiện để chuyển trực
tiếp từ tiểu sản xuất lên chủ nghĩa xã hội ở các nớc tiểu nông lên giai cấp vô
sản " phải lợi dụng chủ nghĩa t bản, nhất là bằng cách hớng nó vào con đờng
chủ nghĩa t bản Nhà nớc) làm mắt xích trung gian giữa nền tiểu sản xuất và
chủ nghĩa xã hội, làm phơng tiện, làm con đờng, phơng pháp, phơng thức để
tăng lực lợng sản xuất lên". Đó là vấn đề thứ hai.
Lớp 43B - Du lịch 9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Vậy thì những cái lợi cụ thể sẽ đạt đợc khi sử dụng chủ nghĩa t bản Nhà
nớc hay tác dụng cụ thể của chủ nghĩa t bản Nhà nớc là nh thế nào?
Chủ nghĩa t bản Nhà nớc là công cụ để liên hợp nền sản xuất nhỏ lại,
khắc phục tình trạng phân tán và đấu tranh chống tính tự phát tiểu t sản và t
bản chủ nghĩa. Chủ nghĩa xã hội phải đợc xây dựng trên cơ sở kinh tế là nền
sản xuất lớn hiện đại. Nhng đối với những nớc tiểu nông nh nớc Nga thời
gian sau nội chiến thì kinh tế nhỏ vẫn tồn tại một cách độc lập do giữa chúng
vẫn cha có cái gì để chúng liên kết lại với nhau. Muốn xây dựng chủ nghĩa
xã hội thì không thể để nền kinh tế nhỏ tồn tại riêng rẽ, manh mún nh vậy đ-
ợc. Và chính chủ nghĩa t bản Nhà nớc là công cụ kết hợp nền sản xuất nhỏ
lại. Bởi vì theo qui luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình
độ của lực lợng sản xuất và lịch sử đã chứng minh nền sản xuất nhỏ phát
triển đển mức độ nào đó tất yếu sẽ đẻ ra chủ nghĩa t bản. "T bản làm cho sản
xuất nhỏ liên hợp lại, t bản sinh ra từ sản xuất nhỏ". Xét về trình độ phát
triển thì chủ nghĩa t bản nhà nớc về kinh tế cao hơn rất nhiều so với nền kinh
tế tiểu nông.Nếu phát triển đợc chủ nghĩa t bản Nhà nớc thì sẽ phát triển đợc
nền đại sản xuất tiên tiến thay cho nền tiểu sản xuất lạc hậu để có điều kiện
phát triển chủ nghĩa xã hội. Nói rõ hơn thì nếu phát triển đợc chủ nghĩa t bản
nhà nớc thì chính quyền Xô Viết sẽ tăng cờng đợc nền đạI sản xuất đối lập
với nền tiểu sản xuất, nền sản xuất tiên tiến đối lập với nền sản xuất lạc hậu,
nền sản xuất cơ khí hoá đối lập với nền sản xuất thủ công, nó làm tăng sản
phẩm mà nó thu đợc của đạI công nghiệp., củng cố đợc những quan hệ kinh
tế do Nhà nớc đIũu chỉnh, đối lập với những quan hệ kinh tế tiểu t sản vô
chính phủ.
Là công cụ để liên hợp nền sản xuất nhỏ lại thì nó cũng là công cụ để
đấu tranh chống tính tự phát triển t bản và t bản chủ nghĩa. Trong một nớc
tiểu nông thì tất yếu tính tự phát tiểu t sản và t bản chủ nghĩa sẽ chiếm u thế.
Và theo Lênin, chính giai cấp tiểu t sản cộng với chủ nghĩa t bản t nhân cùng
nhau đấu tranh chống lại cả chủ nghĩa t bản Nhà nớc lẫn chủ nghĩa xã hội.
"Giai cấp tiểu t sản chống lại bất cứ sự can thiệp, kiểm kê và kiểm soát nào
của Nhà nớc, dù là chủ nghĩa t bản Nhà nớc hay chủ nghĩa xã hội Nhà nớc.
Phải bắt những ngời tiểu t sản phục tùng sự kiểm soát kiểm kê của Nhà nớc
Lớp 43B - Du lịch 10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
vô sản nếu không họ sẽ lật đổ chính quyền, đó là điều không tránh khỏi.Chủ
nghĩa t bản là một bớc tiến lớn, nhờ nó mà chiến thắng đợc tình trạng hỗn
độn, tình trạng suy sụp về kinh tế, hiện tợng lỏng lẻo, những tập quán, những
thói quen, địa vị kinh tế của giai cấp, đó là cáI quan trọng hơn hết. Bởi vì
việc để tình trạng vô chính phủ của những kẻ tiểu t hữu tiếp tục tồn tạI là một
mối nguy hạI lớn nhất, đáng sợ nhất, nó sẽ đa đất nớc tới chỗ diệt vong.
Cũng chính vì thế mà chủ nghĩa t bản nhà nớc sẽ đa nớc Nga lên chủ nghĩa
xã hội bằng con đờng chắc chắn nhất. Xây dựng đợc chủ nghĩa xã hội trong
điều kiện trình độ lực lợng sản xuất còn thấp chủ nghĩa t bản Nhà nớc nh là
một công cụ hữu hiệu nhất để chiến thắng tình trạng hỗn độn, sự khắc phục
tính tập quán của sản xuất nhỏ, đập tan sự phá hoại của bọn đầu cơ gian th-
ơng muốn làm lũng đoạn nền kinh tế.
Chủ nghĩa t bản nhà nớc còn là công cụ để khắc phục đợc kẻ thù chính
trong nội bộ đất nớc, kẻ thù của các biện pháp kinh tế của chính quyền Xô
Viết. Đó là bọn đầu cơ, bọn gian thơng, bọn phá hoại độc quyền của nhà nớc.
Lênin nói rằng không thể xử lí vấn đề này bằng biện pháp xử bắn hoặc
những lời tuyên bố sấm sét, bởi vì cơ sở kinh tế của tệ đầu cơ là tầng lớp
những kẻ tiểu t hữu và chủ nghĩa t bản t nhân có đại diện của mình trong tiểu
t sản.
Du nhập đợc chủ nghĩa t bản bên ngoài chính là du nhập đợc trình độ
kỹ thuật cao, trình độ tổ chức quản lý sản xuất một nền sản xuất lớn. Ngoài
ra t bản nớc ngoài có vốn rất lớn sẽ rất cần thiết cho công cuộc xây dựng
một nền sản xuất lớn khi mà lợng vốn từ bên trong rất thiếu. Vấn đề đặt ra ở
đây là phải sử dụng những hình thức nào để vừa thu hút đợc t bản bên ngoài
vừa ngăn chặn đợc những ảnh hởng xấu mà nguy hại nhất là có thể làm thay
đổi bản chất của nền chuyên chính vô sản
Chủ nghĩa t bản Nhà nớc còn đợc xem là công cụ đấu tranh chống chủ
nghĩa quan liêu và những lệch lạc quan liêu chủ nghĩa. Vì khi nói về thực
chất của chính sách kinh tế mới Lênin đã đề cập đến nhiệm vụ "đấu tranh
chống chủ nghĩa quan liêu và tác phong lề mề" mà chính sách kinh tế mới là
sự sử dụng chủ nghĩa t bản Nhà nớc. Lênin phân tích về nguồn gốc của chủ
Lớp 43B - Du lịch 11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
nghĩa quan liêu ở nớc Nga : ấy là tình trạng phân tán, tình trạng riêng rẽ của
những ngời sản xuất nhỏ, cảnh khốn cùng của họ , tình trạng dốt nát của họ,
tình trạng không có đờng sá, nạn mù chữ, tình trạng không có sự trao đổi
giữa nông nghiệp và công nghiệp, tình trạng thiếu sự liên hệ và tác động qua
lại giữa nông nghiệp và công nghiệp.
Du nhập chủ nghĩa t bản bên ngoài qua chủ nghĩa t bản Nhà nớc chính
là du nhập đợc trình độ kỹ tiên tiến, học tập đợc cách thức tổ chức quản lý
một nền sản xuất lớn hiện đại. Phải thừa nhận một thực tế là chủ nghĩa t bản
hơn hẳn chúng ta về trình độ khoa học kỹ thuật và họ đã có đợc nền sản xuất
lớn hiện đại với trình độ quản lý rất cao. Nh Lênin nói về nớc Nga khi đó
rằng: "Giai cấp vô sản Nga so với bất cứ giai cấp vô sản ở các nớc phát triển
nào khác là giai cấp tiên tiến hơn về chế độ chính trị và về sức mạnh chính
quyền công nông nhng lại lạc hậu hơn những nớc lạc hậu nhất ở Tây Âu về
mặt tổ chức một chủ nghĩa t bản Nhà nớc có qui củ, về trình độ văn hoá, về
mức độ chuẩn bị cho việc thực hiện chủ nghĩa xã hội trong lĩnh vực sản xuất
vật chất". Lênin phê phán luận điểm cho rằng vì không có sự tơng xứng đó
cho nên không cớp chính quyền. Chủ nghĩa t bản nhà nớc, nếu thực hiện đợc
sẽ giúp chính quyền Xô Viết khắc phục dần những tình trạng lạc hậu ấy.
Cũng qua đây mà học tập đợc cách quản lý của những ngòi tổ chức thông
minh và có kinh nghiệm trong những xí nghiệp hết sức to lớn, thực sự đảm
nhận đợc việc cung cấp sản phẩm cho hàng chục triệu ngời. Lợi dụng kỹ
thuật đợc du nhập thông qua chủ nghĩa t bản còn chuẩn bị tốt cơ sở cho nền
đại sản xuất của chính quyền Xô Viết.
Chủ nghĩa t bản nhà nớc còn mang lại cái lợi là thông qua sự phát triển
của nó mà phục hồi giai cấp công nhân Nếu chủ nghĩa t bản đợc lợi thế thì
sản xuất công nghiệp cũng sẽ tăng lên và giai cấp vô sản cũng theo đó mà
lớn mạnh lên. Nếu chủ nghĩa t bản đợc khôi phục lại thì cũng có nghĩa là
khôi phục lại giai cấp vô sản và tạo ra một giai cấp vô sản công nghiệp, vì
chiến tranh, vì bị phá sản nên mất tính giai cấp, nghĩa là bị đẩy ra ngoài con
đờng tồn tại giai cấp của mình và không còn tồn tạI với t cách là giai cấp vô
sản nữa. Đôikhi về hình thức nó đã đợc coi là giai cấp vô sản nhng nó không
có gốc về kinh tế.
Lớp 43B - Du lịch 12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Những nớc tiểu nông hay những nớc cha có cơ sở vật chất, kỹ thuật cao
muốn tiến lên đợc chủ nghĩa xã hội họ phải trải qua một thời kỳ quá độ. Mục
tiêu của thời kỳ quá độ, theo cách nói hình tợng của Lênin là "đặt nền móng
kinh tế cho toà nhà mới, toà nhà xã hội chủ nghĩa, để thay thế cho toà nhà
phong kiến đã bị phá huỷ, và cho toà nhà t bản đã bị phá huỷ một nửa". Nh-
ng để đạt mục tiêu đó phải đi bằng con đờng nào. Thực tế cho thấy rằng
không thể áp dụng trực tiếp tổ chức theo kiểu cộng sản chủ nghĩa là Nhà nớc
sản xuất và phân phối sản phẩm. Thực tế đã chứng minh nững ngời cộng sản
Nga đã thất bại trong chính sách "Cộng sản thời chiến" khi muốn chuyển
sang chủ nghĩa xã hội ngay bằng việc thiết lập chế độ sản xuất quốc doanh
và chế độ Nhà nớc phân phối sản phẩm. Chính sách "Cộng sản thời chiến"
chỉ có tác dụng nh một biện pháp tức thời để đa nớc Nga thoát khỏi tình hình
nội chiến. Vậy không muốn bị thất bại và sai lầm thì phải thông qua trao đổi
hàng hoá, qua sản xuất hàng hoá tức là kinh tế thị trờng. Cơ sở kinh tế của
chủ nghĩa xã hội là trình độ xã hội hoá sản xuất cao. Kinh tế thị trờng văn
minh cực thịnh chính là một biểu hiện của trình độ xã hội hoá sản xuất cao.
Cho nên để bớc quá độ thành công thì phải tiến tới xã hội hoá trong thực tế
bằng sự phát triển của kinh tế hàng hoá. Nhng có trao đổi hàng hoá tất yếu
đẻ ra chủ nghĩa t bản. T bản sinh ra từ sản xuất hàng hoá, giai cấp vô sản
không thể tìm cách để chặn đứng sự phát triển của trao đổi t nhân hay của
chủ nghĩa t bản (Lênin nói đó là "dại dột" và "tự sát") mà phải hớng chủ
nghĩa t bản vào con đờng chủ nghĩa t bản Nhà nớc. Vậy có thể nói hoàn toàn
không quá rằng chủ nghĩa t bản Nhà nớc có vai trò tối quan trọng trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở những nớc có trình độ lực lợng sản xuất
còn thấp. Chính là với những ý nghĩa của việc thực hiện chủ nghĩa t bản nhà
nớc nh vậy, mà Lênin nó rằng đó là điều có lợivà cần thiết, đáng mong đợi
trong điều kiện của chính quyền Xô Viết.
4.Những điều kiện để áp dụng thành công Chủ nghĩa t bản
Nhà nớc
Bây giờ là vấn đề liệu có thể sử dụng thành công chủ nghĩa t bản Nhà n-
ớc hay không? "Liệu chính quyền Nhà nớc vô sản có khả năng khống chế đ-
Lớp 43B - Du lịch 13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
ợc các ngài t bản một cách thích đáng, để hớng chủ nghĩa t bản đi theo đúng
phơng hớng mà Nhà nớc đã vạch ra và tạo ra một thứ chủ nghĩa t bản phục
tùng Nhà nớc và phục vụ Nhà nớc không?"
Câu trả lời là có nếu đảm đợc những điều kiện cần thiết. Điều kiện cần
là điều kiện liên quan đến việc tạo những thuận lợi hay môi trờng để chủ
nghĩa t bản hình thành và phát triển những nớc có nền chuyên chính vô sản.
Chắc chắn là phải phát triển kinh tế hàng hoá nh ta đã đề cập ở trên. Theo
Lênin "Nền kinh tế nhiều thành phần là đặc trng kinh tế cơ bản của thời kỳ
quá độ không phải chỉ đối với một nớc tiểu nông, mà nói chung đối với mọi
nớc khi cha có cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội ở vào trình độ xã
hội hoá sản xuất cao độ". Muốn xây dựng đợc một nền kinh tế hàng hoá
nhiều thành phần phải có cơ cấu sở hữu hợp lý. Đó phải là chế độ sở hữu hỗn
hợp đảm bảo cho chủ nghĩa t bản Nhà nớc có thể tồn tại và phát triển.
Điều kiện đủ là điều kiện chủ nghĩa t bản Nhà nớc chịu "phục
tùng".Trong thời kỳ quá độ phải "dung nạp" chủ nghĩa t bản nhng phải hớng
nó vào con đờng chủ nghĩa t bản Nhà nớc. Chủ nghĩa t bản có bản chất khác
hẳn chủ nghĩa xã hội. Do đó chủ nghĩa t bản Nhà nớc nh "con dao hai lỡi".
Nếu sử dụng không khéo nó sẽ cho tác dụng phản hồi.
Muốn ngăn chặn đợc những tác động xấu khi sử dụng chủ nghĩa t bản
thì Nhà nớc phải là Nhà nớc chuyên chính vô sản và đồng thời Nhà nớc
phải nắm đợc các đỉnh cao kinh tế. Nhà nớc phải có trong tay một thực lực
kinh tế dựa trên hình thức sở hữu xã hội mà Nhà nớc là đại biểu , nắm giữ
những vị trí then chốt, trọng yếu của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo đối vói
các thành phần kinh tế khác. Chấp nhận điều kiện của CNTB để tạo điều
kiện cho CNTBNN phát triển và phát huy tác dụng. Sử dụng sức mạnh của
nền kinh tế nhiều thành phần từ đó vận dụngtất cả các hình thức kinh tế
TBNN. Trong quá trình đó phải luôn luôn kiên định về định hớng XHCN và
độc lập kinh tế trong quan hệ với CNTB nớc ngoài.Có nh vậy Nhà nớc mới
có thể hớng các thành phần kinh tế theo sự điều khiển của mình. Nhà nớc xã
hội chủ nghĩa mới ngăn chặn đợc bất cứ chủ nghĩa t bản nào vợt ra khỏi chủ
Lớp 43B - Du lịch 14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét