219886

V. V.NHNG CN C CC NH VIN TR XC
NH MC VIN TR.
Th nht, ú l s an ton ca vn i hi mi trng kinh t v mụ
n nh, khụng gp nhng ri ro do cỏc yu t chớnh tr xú hi hay mi
trng kinh doanh gõy ra. Gn lin vi ú l nng lc tng trng ca nn
kinh t hay tc tng trng GDP, tc l nn kinh t cú th ch ng
kim soỏt c quỏ trnh tng trng, ch ng tỏi lp c nhng trng
thỏi cõn bng mi v ú cng ng thi l vic to ra c s cho s n nh
lõu di.
Th hai, ú l yờu cu v tc tng trng xut khu ti thiu
ch n thu hi li vn. Vic xut khu úng mt vai tr ht sc quan
trng bi nu mt nc m bo c tc tng trng trong xut khu
tt th nc ú mi cú th cú kh nng thu ngoi t v tr n cho ch
u t c. Do ú ch tiờu v xut khu l mt trong nhng yu t quan
trng quyt nh n lng ti tr ODA.
Th ba, mc vin tr ODA cn ph thuc vo bn cht chnh tr,
vo mi quan h chnh tr, vo quan im chớnh tr ca nc vin tr v
cỏc nc nhn vin tr.
th t, ú l cỏc s liu v tnh hnh n nc ngoi ca quc gia
nhn vin tr, hay chớnh l kh nng tr n ca quc gia ú.õy khụng
nhng l ch tiờu xỏc nh mc vin tr ODA m cn l c s cỏc
nc nhn vin tr quyt nh mc vin tr m mnh cn.
5
Chng II
HOT NG THU HT VN VIN TR VIT NAM
I. BI CNH KINH T T NC TA THI GIAN QUA
t nc ta ó tng tri qua mt thi gian di, nn kinh t ri vo tỡnh
trng trỡ tr, kộm phỏt trin. Do c ch qun lớ kộm hiu qu, nn quan liờu
bao cp ó hn ch cỏc ngun lc ca t nc. T i hi VI nm 1986,
ng ta ó ra ng li i mi, a nc ta bc vo thi kỡ CNH-
HH t nc. thc hin c cỏc mc tiờu phỏt trin kinh t chỳng ta
phi tng bc xõy dng c s vt cht, hon thin h thng chớnh sỏch
qun lớ kinh t phự hp nhm ỏp ng cỏc nhu cu phỏt trin. Hin nay
trc tc phỏt trin nhanh chúng ca nn kinh t th gii, Vit Nam cn
phi n lc hn na theo kp cỏc quc gia phỏt trin. V thc t cho thy
chỳng ta ó v ang gt hỏi c nhng thnh tu ỏng k, a nc ta
tin nhanh hn trờn tin trỡnh hi nhp kinh t quc t. Trong ú chỳng ta
phi k n vai trũ c bit quan trng ca chớnh sỏch qun lớ ti chớnh i
ngoi. Thi gian qua vic ch ng thc hin chớnh sỏch hi nhp kinh t
v x lớ tt cỏc mi quan h ti chớnh-tin t vi i tỏc nc ngoi ó lm
gia tng kim ngch xut khu, thu hỳt ỏng k vn v cụng ngh bờn ngoi
cho u t phỏt trin, ci thin tỡnh trng n nc ngoi, gúp phn quan
trng vo tng trng kinh t v m bo an ninh quc gia.
Tuy nhiờn trong quỏ trỡnh phỏt trin, chỳng ta cũn gp phi rt nhiu
khú khn nh: c s vt cht k thut cũn nghốo nn, trang thit b cũn lc
hu, thiu thn v c bit l ngun vn u t cũn rt khan him trong khi
nhu cu v vn phc v cỏc mc tiờu phỏt trin kinh t xó hi l rt ln. ú
l mt bi toỏn cũn nan gii. Do vy chớnh sỏch ti chớnh i ngoi ca
chỳng ta thi gian qua ch yu tp trung vo hot ng thu hỳt ngun vn
nc ngoi, trong ú cú hot ng thu hỳt v s dng ngun vn h tr
phỏt trin chớnh thc ( ODA) ca chớnh ph. Trong nhng nm qua vn
ODA ó tr thnh ngun b sung quan trng cho s nghip phỏt trin kinh
t xó hi Vit Nam, chim t trng 11% trong tn vn u t ton xó hi.
Vic thc hin thng li k hoch 5 nm (2001-2005) ó ỏnh du 1
giai on hp tỏc cht ch v hiu qu gia Vit Nam v cng ng cỏc
nh ti tr quc t, ng thi m ra 1 thi kỡ mi ũi hi Vit Nam phi n
lc hn na v tip tc nhn s ng h mnh m ca cng ng cỏc nh ti
tr trong cụng cuc i mi ton din, sm a t nc ta ra khi tỡnh
trng kộm phỏt trin.
II. CC CHNH SCH CA NH NC NHM THU HT
VN ODA
6
Sau hn 1 thp k c huy ng phc v cụng cuc phỏt trin ca
t nc, ngun vn ODA ó em li nhng thnh tu bc u quan
trng. Hng trm d ỏn ODA ó c a vo thc hin vi tng s vn
c kớ kt vi cỏc nh ti tr (tớnh n ht nm 2004) lờn n 22,19 t
USD, t khong 77,1 %tng vn ODA ó cam kt. Tng s vn gii ngõn
qua cỏc nm t 1993 n 2004 t khong 14,116 t USD. ng thi tỡnh
hỡnh thc hin cỏc chng trỡnh, d ỏn ODA cng c nhn nh l ó cú
nhng bc tin trin khỏ, nm sau cao hn nm trc v thc hin tt k
hoch gii ngõn hng nm. Nhiu d ỏn ODA ó hon thnh v a vo s
dng gúp phn tng trng kinh t,xúa úi, gim nghốo, h tr tớch cc cho
quỏ trỡnh phỏt trin kinh t, xó hi ca Vit Nam.
t c cỏc thnh tu k trờn, bng vic xõy dng cỏc chớnh sỏch
ỳng n v thu hỳt ODA v to ra mt mụi trng phỏp lớ phự hp, chớnh
ph Vit Nam chng t c vai trũ qun lớ nh nc ca mỡnh trc cng
ng cỏc nh ti tr. iu ny c th hin ch :
1. V mụi trng phỏp lớ :
Trong thi gian qua bt u t nm 1993, nm cú s kin ỏnh du
Vit Nam chớnh thc ni li quan h vi cng ng ti tr quc t thụng
qua hi ngh cỏc nh ti tr dnh cho Vit Nam ( hi ngh Pari 1993), nhm
to iu kin cho vic thu hỳt, qun lớ v s dng ngun h tr phỏt trin
chớnh thc ti Vit Nam, chớnh ph ó khụng ngng hon thin khung phỏp
lớ cho vic qun lớ ngun vn ny. Bt u t ngh nh 20/CP ban hnh
nm 1994, tip ú l ngh nh 87/CP nm 1997 v hin nay l ngh nh
17/2001/N-CP ban hnh nm 2001, chớnh ph ó 3 ln ban hnh cỏc vn
bn khung phỏp lớ cao nht cho hot ng thu hỳt, qun lớ v s dng
ngun vn quan trng ny. õy cng chớnh l 3 ln khuụn kh phỏp lớ c
bn cho hot ng qun lớ nh nc v ngun vn ODA c b sung, sa
i, hon thin cho phự hp vi iu kin bin i ca thc t tip nhn v
qun lớ ngun vn ODA.
Xột riờng v ngh nh s 17/2001/N-CP, õy l vn bn c cng
ng ti tr quc t ún nhn v ng h mnh m nht t trc n nay. S
tin b ca ngh nh 17 thụng qua vieec khỏc phc cỏc im yu ca cỏc
vn bn trc ú v b sung cỏc im mi phn ỏnh cỏc nguyờn tc, quan
im hin i trong qun lớ v tip nhn ngun vn ny nh: cụng khai,
minh bch, tinh thn lm ch, quan h i tỏc v hi hũa th tc ó ỏnh
du 1 bc phỏt trin v cht so vi cỏc vn bn khung trc õy v vic
thu hỳt, qun lớ v s dng ODA.
Bờn cnh vn bn khung ny chớnh ph Vit Nam ó ban hnh nhiu
vn bn phỏp quy khỏc nhm qun lớ v h tr hot ng qun lớ nh nc
7
cỏc khớa canh khỏc nhau trong lnh vc s dng ngun vn h tr phỏt
trin chớnh thc. Trong s ny cú cỏc van bn v quy trỡnh rỳt vn ODA,
thu giỏ tr gia tng, quy ch chuyờn gia nc ngoi ỏp dng i vi cỏc d
ỏn s dng vn ODA.
Ngoi ra, do ODA c coi l mt ngun vn ca ngõn sỏch nh
nc,vic s dng ngun vn ODA cng phi tuõn theo cỏc quy nh
chung ca nh nc Vit Nam u thu v qun lớ u t v xõy dng
trong trng hp cỏc quy nh ny khụng trỏi vi cỏc iu c quc t m
Vit Nam ký kt hoc gia nhp.
2. Cỏc hot ng h tr trong cụng tỏc qun lý nh nc v ODA
Song song vi vic kin ton v mt phỏp lớ,chớnh ph Vit Nam cng
ó tin hnh mt lot cỏc hot ng tớch cc, gúp phn h tr cụng tỏc qun
lý ODA nh:
Chớnh ph ó cú s phi hp vi cỏc nh ti tr t chc hi ngh liờn
quan n th ch ODA,cỏc hi ngh kim im tỡnh hỡnh thc hin cỏc d
n u t s dng ODA.Sau hi ngh l th nht v qun lý cỏc d ỏn u
t s dng vn ODA nhm xỏc nh v thỏo g cỏc vn vng mc
trong quỏ trỡnh thc hin chng trỡnh d ỏn ODA t chc ti Sn, hi
phũng ngy 12-thỏng 4-2000; tip ú ngy 31-8-2001, hi ngh ln th hai
vi ni dung trdax c t chc ti H Ni nhm cp nhp v ỏnh giỏ tỡnh
hỡnh thc hin cỏc bin phỏp ó ra ci tin quỏ trỡnh thc hin vn
ODA.
Nguyờn tc v ni dung ca vic phõn cp trong qun lý ngun vn
ODA mi ngnh ,mi cp t T n a phng ó c xỏc nh rừ
rng hn v quyn hn v trỏch nhim ca tng n v tham gia.
- Chớnh ph ch o kp thi v c th vic thu hỳt v s dng ODA,nh
m bo vn i ng,vn ố thu VAT i vi cỏc chng trỡnh, d ỏn
ODA,nh vy nhiu vng mc trong quỏ trỡnh thc hin cỏc chng
trỡnh ,d ỏn ODA ó c thỏo g.Cụng tỏc theo dừi v ỏnh giỏ d ỏn
ODA c quan tõm.b k hoch v u t ó phi hp vi cỏc c quan
liờn quan theo dừi cht ch tỡnh hỡnh thc hin cỏc d ỏn ODA,c bit l
i vi khong 40 d ỏn ODA cú qui mụ ln,nhm gii quyt kp thi
nhng khú khn gõy nờn s chm tr trong quỏ trỡnh thc hin d ỏn.
- H thng thụng tin v ODA ang tng bc hỡnh thnh theo hng
chun húa phc v cho cụng tỏc phõn tớch v ỏnh giỏ d ỏn.Theo tinh thn
N 17/2001/CP, mi c quan qun lý, thc hin cỏc chng trỡnh d ỏn
ODA t T n a phng s phi thnh lp n v chuyờn trỏch v theo
dừi v ỏnh giỏ d ỏn. Tuy nhiờn cụng tỏc ny mi c trin khai mt
s c quan tng hp v qun lý d ỏn, cha phỏt trin thnh mt h thng
8
thụng tin bao quỏt c ton b hot ng tip nhn v s dng ODA
Vit Nam.
- Nng lc thc hin v qun lý cỏc chng trỡnh,d ỏn ODA ó cú cỏc
tin b. Bng nhiu hỡnh thc o to khỏc nhau v qua thc t thc hin
d ỏn, nhiu cỏn b ca Vit Nam t cp c quan qun lý v mụ ti cỏc ban
qun lý d ỏn ó lm quen v tớch ly c kinh nghim thc hin v qun
lý ngun vn ODA.
- Cụng tỏc iu phi cng ngy cng tin b. nh hng vo vic
thu hỳt v s dng ODA tp trung cho cỏc mc tiờu phỏt trin u tiờn ca
chớnh ph, ngoi chin lc phỏt trin kinh t- xó hi 10 nm 2001-2010,
k hoch phỏt trin kinh t xó hi 5 nm 1996-2000, chớnh ph ó xõy dng
cỏc chng trỡnh u t cụng cng (PIP), quy hoch tụng th phỏt trin
cụng nghip v kt cu h tng thi kỡ 1996-2010, quy hoch thu hỳt v s
dng ODA phc v k hoch phỏt trin kinh t xó hi giai on 1996-2000
v nh hng ti nm 2010 v quan trng gn õy nht l thc hin chin
lc ton din v tng trng v xúa úi gim nghốo (CPRGS). Hin nay,
mt s nh ti tr ó by t mong mun c coi õy l c s k hoch
húa vic s dng ngun vn ti tr ca mỡnh liờn quan ti xúa úi gim
nghốo Vit Nam.
Tuy vy cụng tỏc qun lý v s dng ODA Vit Nam cũn cú nhng
mt yu kộm v ng trc nhng khú khn, thỏch thc, nht l cỏc khõu
chun b, t chc thc hin, theo dừi v ỏnh giỏ d ỏn. ci thin tỡnh
hỡnh cỏc khõu yu núi trờn, trong thi gian ti chớnh ph d kin trin
khai cỏc cụng tỏc sau:
- Sm xỳc tin xõy dng trỡnh ban hnh mt ngh nh mi v tỏi
nh c v gii phúng mt bng, nhm gii quyt c bn nhng vng mc
v vn ny i vi cỏc d ỏn ODA cú xõy dng c bn.
- Ban hnh Thụng t liờn tch B k hoch v u t B ti chớnh
hng dn thc hin ngh nh 17/2001/N-CP ngy 4/5/2001 v nhng
ni dung liờn quan ti ti chớnh ca cỏc chng trỡnh, d ỏn ODA.
- Chớnh ph Vit Nam mong mun tip tc tin trỡnh lm hi hũa th tc
tip nhn v thc hin cỏc chng trỡnh, d ỏn ODA gia Vit Nam v cỏc
nh ti tr.Nm va qua, nhúm 6 nh ti tr song phng chõu u bao gm
H Lan, vng quc Anh, Na Uy, Thy in, Thy S v Phn Lan ó cú
sỏng kin nghiờn cu v hi hũa th tc gia cỏc nc ny vi th tc ca
chớnh ph Vit Nam. Bờn cnh ú, ngõn hng th gii (WB), ngõn hng
phỏt trin chõu ỏ (ADB) v JBIC ó v ang lm vic vi chớnh ph Vit
Nam v hi hũa th tc nhm mc ớch to iu kin thun li cho quỏ
trỡnh thc hin d ỏn. Trờn c s mong mun tng cng hiu qu s dng
ngun vn ODA, gim bt cỏc chi phớ giao dch trong vic thc hin ngun
vn ny cng nh lm gim nh gỏnh nng hnh chớnh cho chớnh ph nc
tip nhn chớnh ph, hi hũa th tc trong thi gian gn õy ó thu hỳt s
quan tõm ngy cng ln ca cỏc nh ti tr Vit Nam.
9
- Kin ton h thng theo dừi v ỏnh giỏ d ỏn t cỏc b, ngnh T ti
a phng nhm thỳc y quỏ trỡnh thc hin v s dng hiu qu ngun
vn ODA, a cụng ngh thụng tin vo phc v cụng tỏc qun lý v theo
dừi d ỏn. Trc mt, trong khuụn kh d ỏn h tr k thut: Tng cng
nng lc theo dừi v ỏnh giỏ d ỏn Vit Nam-Oxtrõylia do Oxtrõylia ti
tr s hỡnh thnh h thng thụng tin qun lý (MIS) cp quc gia v s trin
khai thớ im ti mt s b v a phng trong vic thu nhp v ỏnh giỏ
cỏc thụng tin theo dừi d ỏn.
Chớnh ph tin tng rng vi s hp tỏc cht ch gia chớnh ph v
cỏc nh hp tỏc ti tr s tip tc c cng c v phỏt trin nhm thc
hin c mc tiờu chung, ci thin v nõng cao hiu qu v cht lng s
dng ODA phc v s nghip phỏt trin kinh t xó hi v u tranh chng
li úi nghốo Vit Nam.
III. THC TRNG CA VIN TR VO VIT NAM THI GIAN
QUA:
1.Tỡnh hỡnh thu hỳt vn
Nm 1993 Vit Nam chớnh thc ni li quan h vay mn vi cng
ng cỏc nh ti tr ODA song phng (chớnh ph cỏc nc) v a phng
(ADB,WB) sau nhiu nm giỏn on. T ú n nay Vit Nam ó nhn
c s ng h tớch cc ca cng ng cỏc nh ti tr quc t i vi cụng
cuc phỏt trin kinh t xó hi. Ngun vn h tr phỏt trin chớnh thc ODA
úng vai trũ quan trng, gúp phn giỳp Vit Nam t c tng trng
kinh t, xúa úi gim nghốo, ci thin i sng nhõn dõn.
Trong bi cnh tỡnh hỡnh hin nay khi ngun ODA cú kh nng gia
tng trong khi nhu cu phỏt trin ũi hi ngun lc ny rt ln, chớnh ph
Vit Nam cam kt hp tỏc cht ch vi cỏc nh ti tr nõng cao hiu qu s
dng ODA.
Tớnh n nm 2001 Vit Nam ó phỏt trin mnh m quan h hp tỏc
vi 25 nh ti tr song phng: Nht bn, Canada, Phn Lan, H Lan 19
i tỏc a phng: Italy, B, ỳc v hn 350 t chc phi chớnh ph nc
ngoi (NGO). Giai on 1993-2005 tng s vn cam kt m cỏc nh ti tr
dnh cho Vit Nam l 32,49 t USD, nm sau cao hn nm trc v luụn
luụn to ra nhng k lc, chng hn: cam kt ODA 2005 t 3,4 t l k
lc t trc ti nm 2004; cam kt ODA 2006 t 3,74 t USD cng l con
s k lc t trc ti nm 2005 Tuy nhiờn trong 2 nm 1997-1998 con s
k lc li i theo chiu ngc li- õm. Nhng õy mi ch l con s cam
kt, vỡ vy k lc dng hay k lc õm cha núi n c mc tiờu m
Vit Nam mun vn ti, ú l quyt tõm hp thc húa s vn cam kt
bng cỏc hip nh vay v gii ngõn cú hiu qu.
10
0
7.1
16.5
7.5
-1.2
-8.3
-0.45
8.6
0
-4.1
12
21
8.8
1.31
1.94
2.26
2.43 2.4
2.2 2.21
2.4 2.4
2.5
2.8
3.4
3.74
1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
tỷ lệ tăng hàng năm
số vốn cam kết (tỷ USD)
Bng 1
Tng s vn m cỏc nh ti tr song phng v a phng cam kt
dnh cho Vit Nam nm 2006 thụng qua con ng h tr phỏt trin chớnh
thc (ODA) l 3,74 t USD.
2. Tỡnh hỡnh hp thc húa v gii ngõn
Tng s vn cam kt ó c hp thc húa bng cỏc vn bn phỏp lớ
(hip nh vay) gia chớnh ph Vit Nam v cng ng cỏc nh ti tr
ODA giai on 1993-2003 t khong 19,5 t USD/25,35 t USD, chim
77% tng vn cam kt. Da trờn con s thng kờ ny cú th c tớnh chung
tng s vn cam kt ó c kớ kt cho c giai on 1993-2005 vo khong
26 t USD. Nh vy khong cỏch gia cam kt v hp thc húa luụn cú
chờnh lch : trong giai on 1993-2005 l trờn 6,5 t USD (32,49 t USD-
26 t USD) v nu tớnh bỡnh quõn cho c giai on thỡ mc chờnh lch hng
nm vo khong 540 triu USD/nm. õy l con s khụng nh khi m nhu
cu huy ng vn Vit Nam i vi th trng vn quc t thụng qua con
ng h tr phỏt trin chớnh thc ngy cng ln thỡ hin tng tha vn
di dng cam kt vn luụn xut hin. iu ny cng rừ nột h khi so sỏnh
gia s vn cam kt vi s vn ó thc t gii ngõn.
11

1.81
1.94
2.25
2.43
2.4
2.2 2.21
2.4 2.4
2.5
2.8
3.4
3.74
0.413
0.725
0.737
1.9
1.7
1.6
1.55
1.5
1.65
1.35
1.0
0.9
1.242
1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
số vốn cam kết (tỷ USD)
giải ngân (tỷ USD)

Bng thng kờ cho thy t trng gia s vn ODA ó c gii ngõn so
vi s vn ó cam kt dnh cho Vit Nam giai on 1993-2005 ch t
bỡnh quõn 50%. Nh vy cn phi nhn thy rng t l gii ngõn vn
ODA nc ta thi gian qua cũn mc thp, nht l cỏc d ỏn s
dng vn vay u ói. C th tớnh chung trong giai on t 1993-2003
mc gii ngõn vn ODA t khong 12,5 t USD, bng khong 49,3%
tng lng ODA cam kt. Cũn nu tớnh riờng giai on 2001-2005, thỡ
mc gii ngõn ODA t khong 7,6 t USD, bng khong 56,1% tng
lng ODA cam kt giai on ny.
Nu xột riờng tng nh ti tr mc gii ngõn ngun vn ODA ca
mi nh ti tr cng rt khỏc nhau va bin ng qua tng nm ti chớnh, vớ
nh, vic gii ngõn cỏc khon vay ca chớnh ph Nht Bn ti khúa 2001 l
9,8%, ti khúa 2002 l 7,2% v khong 12% trong nm ti khúa 2003 (t l
gii ngõn ny thp hn so vi t l gii ngõn trung bỡnh 15%/1 nm cỏc
nc tip nhn khỏc). i vi vn ODA vay u ói ca ngõn hng Th gii
(WB), t l gii ngõn nm 2003 t 14,3%, tng so vi mc 12,1% ca cỏc
nm trc ú, nhng vn thp hn mc trung bỡnh 18% ca khu vc. Tỡnh
hỡnh gii ngõn ca cỏc d ỏn s dng vn vay u ói ca cỏc nh ti tr
khỏc nh : Ngõn hng phỏt trin chõu ỏ (ADB), c quan phỏt trin Phỏp
(AFD), ngõn hng tỏi thit c (KFW) cng cha t c mc mong
mun. Nguyờn nhõn ca tỡnh trng trờn l do õu? tra li cõu hi ny
cn phi cú mt cỏi nhỡn ton cc v nhng nhõn t cú nh hng trc tip
cng nh giỏn tip ti vic gii ngõn ngun vn ODA.
V phớa cỏc nh ti tr: vn ni cm lm cho tin gii ngõn vn
ca cỏc nc tip nhn b chm ch, ú l s khỏc bit v quy trỡnh, th tc
d ỏn ca cỏc nh ti tr; iu kin cho vay ca cỏc nh ti tr quỏ kht
khe; th tc ca cỏc nh ti tr phc tp, vic phờ duyt phi qua nhiu
bc; vn phũng i din ca cỏc nh ti tr ti Vit Nam cú ớt thm quyn,
phi thng xuyờn xin ý kin ca cỏc c quan cp trờn nc ngoi; vic
12
nh ti tr chm phờ duyt ti liu u thu, ũi hi nhiu loi giy t, hay
mt s trng hp khụng cú s nht quỏn trong cỏc iu kin u thu
cng gõy ra s chm tr trong trin khai thc hin. Ngoi ra cú nhng d
ỏn do nhiu nh ti tr ng cung cp vn, lờn th tc thng chng chộo,
gõy khú khn cho ch d ỏn trong quỏ trỡnh trin khai
V phớa Vit Nam : Vi t cỏch l nc tip nhn thỡ vic gii ngõn
ngun vn ODA chm, thng chu nh hng ca cỏc nhõn t nh lng
ODA cam kt tng u qua cỏc nm, trong khi ú vic chun b chng
trỡnh d ỏn cha din ra mt cỏch tng xng, ng thi cha cú nhng
hiu bit y v quy ch v th tc cung cp ODA ca cỏc nh ti tr;
cỏc iu kin tip thu v s dng ODA trong nc cũn nhiu bt cp nh
cỏc quy trỡnh, th tc ODA trong nc, c ch ti chớnh, ngun vn i
ng, chớnh sỏch n bự, di dõn, gii phúng mt bng, quy ch u thu; quy
trỡnh v th tc hin hnh ca nh nc ta trong vic s dng vn ODA, k
c quy trỡnh v th tc gii ngõn cũn nhiu tng nc, nhiu khõu; ch
chớnh sỏch hin hnh trong nc thiu ng b, nhiu im khụng phự
hp vi thụng l quc t;vic thay i thit k quy trỡnh k thut khõu t
chc u thu, m phỏn b kộo di cng lm cho tin rỳt vn b nh
hng; cú nhiu trng hp phớa Vit Nam cũn lỳng tỳng trong th tc
thanh toỏn, dn n vic thiu cỏc chng t hoc ni dung cn thit
Nh vy cú th núi l cú khỏ nhiu nhng nhõn t nh hng ti vic
gii ngõn vn ODA. Tuy nhiờn nu xut phỏt t vic nghiờn cu tỡnh hỡnh
gii ngõn vn ODA nc ta thi gian qua v qua phõn tớch iu kin thc
t ca cỏc n v c th hng ngun vn ODA, chỳng tụi cho rng
phn ln nguyờn nhõn lm cho vic gii ngõn ODA chm l do phớa Vit
Nam. Nú ch yu tp trung nhng im sau :
Th nht : Bc sang giai on 2001-2005, nhiu d ỏn u t quy mụ
ln ang thc hin giai on cui nờn lng vn gii ngõn l khụng ln.
Trong khi ú cú khỏ nhiu d ỏn u t quy mụ ln ( nh d ỏn cu Thanh
Trỡ, d ỏn cu Cn Th, cu Bói Chỏy) hin li ang giai giai an
u vi cỏc cụng vic chun b l ch yu ( nh gii phúng mt bng,
chun b ti liu u thu v t chc u thu). Do ú ó khụng to c
bc t phỏ trong vic gii ngõn vn ODA trong nm 2004 nh mc tiờu
ó ra.
Th hai : Thi gian qua, hu ht cỏc d ỏn ODA u gp vng mc v
di dõn, gii phúng mt bng.
Th ba : Th tc phờ duyt thit k chi tit, tng d toỏn, ni dung u
thu phớa Vit Nam thng chm tr, khụng chớnh xỏc.
Th t : Nng lc ca i ng cỏn b qun lớ d ỏn cha ỏp ng c
yờu cu do thiu v s lng, yu v nng lc, thiu tớnh chuyờn nghip v
ch yu lm kiờm nhim, tỡnh trng ny c bit ph bin cỏc a
phng.
Th nm : Vn t vn cha c coi trng ỳng mc.
13
Nhng yu t trờn tỏc ng rt ln n tin gii ngõn vn ODA trong
thi gian qua. Tuy nhiờn mt cõu hi t ra l ti sao trong khi ch s dng
ht 1/2 s vn ODA cam kt hng nm nhng cỏc nh ti tr ODA vn tip
tc cam kt dnh cho Vit Nam cao hn so vi nhu cu thc t m chỳng ta
cõn? Phi chng cỏc nh ti tr ODA th hin s ng thun ca mỡnh i
vi quỏ trỡnh phỏt trin kinh t Vit Nam, hay h tip tc cam kt lm n
n cựng vi Vit Nam thụng qua u t vn ODA giỏn tip to cu nụi
cho cỏc hot ng u t khỏc trong thi gian ti, c bit l khi Vit Nam
gia nhp WTO. Cú th cú 2 cỏch lớ gii c bn sau :
- Mt l : Trong quỏ trỡnh i mi, Vit Nam ó dnh c nhng thnh
tu to ln v phng din kinh t. Bờn canh ú, ch s tớn nhim quc gia
Vit Nam khụng ngng c ci thin, nờn vic u t vn ODA vo Vit
Nam so vi cỏc nc ang phỏt trin khu vc chõu ỏ, chõu Phi, M
Latinh s mang tớnh kh thi hn bi c tớnh n nh v kh nng s
dng vn ODA ca Vit Nam thi gian gn õy tng i hiu qua. S vn
ODA cam kt hng nm, c bit l t cỏc nh ti tr ODA song phng
khụng ngng tng cao hn so vi cỏc nh ti tr ODA a phng cng
minh chng rừ nột hn v iu ny. Nm 2006 xut hin nhõn t ti tr
song phng mi, ú l Trung Quc, mc dự nc ny cha nm trong
khi cỏc nc thng xuyờn cung cp ODA cho Th gii (OECD). Nhõn t
cung cp ODA mi ny gúp phn lm cho tng s vn ODA cam kt hng
nm m Vit Nam nhn c t cỏc nh ti tr tng lờn.
- Hai l : Vit Nam vn l tim nng cho cỏc nh cung cp ODA m
rng cỏc hot ng u t giỏn tip ca mỡnh ng sau u t vn ODA.
Tc l i kốm vn ODA, cỏc nh cung cp ODA cú th cung cp (bỏn)
thit b, k thut, cụng ngh,t vn vi giỏ cao cho cỏc nc tip nhn
ODA trong khuụn kh cỏc chng trỡnh/d ỏn ODA ó c cỏc bờn hp
thc húa bng Hip nh vay. Ngm sõu hn cú th hiu rng : õy chớnh l
mt trong nhng hỡnh thc thu hi vn hay bự p chi phớ ca cỏc nh cung
cp vn ODA dnh cho cỏc nc tip nhn ODA mt khi h cho vay ngun
vn ny vi lói sut thp . Nh vy , hot ng cung cp ODA tng vỡ cỏc
hot ng cung cp (bỏn hng húa v dch v) b tr i kốm nh cụng ngh
, thit b , k thut, t vn vi giỏ cao cng tng theo,õy cng l mt
trong nhng nguyờn nhõn gúp phn lm cho s vn cam kt hng nm
tng .
ODA l mún n ca mi th h.
V lý thuyt , phn ODA cho khụng ny cũn gi l vin tr khụng
hon li,hay h tr k thut ch chim ti a t 1-10% so vi tng vn ODA
m cng ng cỏc nh ti tr dnh cho cỏc nc tip nhn vin tr (ch yu
l cỏc nc kộm v ang phỏt trin ). Vy Vit Nam , t l ny l bao
nhiờu ? Cho n nay cha cú con s thng kờ c th no c bỏo cỏo
nhng qua phõn tớch v theo dừi hng nm thỡ ti a cng ch vo khong
5% . Nh vy , 95% tng vn ODA vay hng nm l n m chớnh ph Vit
14

Xem chi tiết: 219886