Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
quyền lợi cho nhân viên khi họ bị bệnh tai nạn hay về hưu.Trong các hợp
đồng này thường thì nhân viên chỉ phải trả một phần phí bảo hiểm.
Ở Châu Á, các công ty BHNT ra đời đầu tiên ở Nhật Bản.Năm 1868
công ty bảo hiểm Meiji của Nhật ra đời và đến năm 1888 và 1889, hai công ty
khác là: Kyoei và Nippon ra đời và phát triển cho đến ngày nay.
Trên thế giới, BHNT là loại hình bảo hiểm phát triển nhất, năm 1985
doanh thu phí BHNT mới chỉ đạt 630,5 tỷ đôla, năm 1989 đã lên tới 1210,2 tỷ
và năm 1993 con số này là 1647 tỷ, chiếm gần 48% tổng phí bảo hiểm.Hiện
nay có 5 thị trường BHNT lớn nhất thế giới là: Mỹ, Nhật Bản, CHLB Đức,
Anh và Pháp.
1.1.1.2 Ở Việt Nam
Bảo hiểm là một nhu cầu tất yếu khách quan của con người và ra đời từ
rất lâu trên thế giới.Tuy nhiên ở Việt Nam ngành bảo hiểm nói chung, BHNT
nói riêng ra đời tương đối muộn.Sự ra đời và phát triển của ngành bảo hiểm
gắn liền với những sự kiện lịch sử của đất nước.
Ngày 17/12/1964 bằng quyết định số 179/CP của hội đồng chính phủ,
theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Tài chính, công ty bảo hiểm Việt Nam tên
giao dịch là Bảo Việt được thành lập và chính thức đi vào khai trương hoạt
động ngày 15/1/1965 với vốn điều lệ là 10 triệu VND (tương đương 2 triệu
USD thời điểm đó) dưới sự quản lí trực tiếp của Bộ tài chính.Trong thời gian
này bảo Việt chỉ mới triển khai mảng bảo hiểm phi nhân thọ, mà chưa triển
khai BHNT.Tuy nhiên, Bảo Việt cũng đã chú trọng đến việc mở rộng và đa
dạng hoá các nghiệp vụ bảo hiểm đặc biệt là nghiệp vụ bảo hiểm con người
làm tiền đề cho việc triển khai BHNT về sau.
Ở miền Nam, vào những năm 1970 đã có một công ty BHNT ra đời có
tên là công ty BHNT Hưng Việt.Công ty bảo hiểm này triển khai được một số
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
5
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
sản phẩm bảo hiểm như: BHNT trọn đời, BH tử kì thời hạn 5 năm, 10 năm,
20 năm.Nhưng công ty mới chỉ ở giai đoạn đầu triển khai nên kết quả chưa rõ
nét.
Sau khi đất nước thống nhất, Chính phủ Cách mạng lâm thời cộng hoà
miền Nam Việt Nam đã tuyên bố đình chỉ các hoạt động của các công ty bảo
hiểm miền Nam Việt Nam, trong đó có công ty BHNT Hưng Việt và tuyên bố
thanh lí giải thể các tổ chức bảo hiểm tư nhân.
Năm 1976, Bộ trưởng bộ kinh tế tài chính chính phủ lâm thời cộng hoà
miền Nam Việt Nam ra quyết định số 21/QĐ-BKT thành lập công ty bảo
hiểm, tái bảo hiểm Việt Nam (viết tắt là BAVINA), thuộc tổng nha tài chính
Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hoà miền nam Việt Nam.
Năm 1977, Bộ trưởng Bộ tài chính ra quyết định số 61/TCQĐ/TCCB về
việc sát nhập BAVINA thành chi nhánh của Bảo Việt tại TPHCM.Như vậy kể
từ đây, Bảo Việt chính thức có mạng lưới hoạt động tại các tỉnh miền Nam.
Chính sách mở cửa vào năm 1987 đã tạo điều kiện cho ngành bảo hiểm
Việt Nam được học hỏi và tiếp cận với những kĩ thuật bảo hiểm mới trên thế
giới.Từ kinh nghiệm các nước, Bảo Việt lúc đó vẫn là công ty bảo hiểm duy
nhất ở Việt Nam đã thấy được tiềm năng to lớn của BHNT ở nước ta.Vì vậy,
Bảo Việt bắt đầu nghiên cứu triển khai BHNT ở Việt Nam với đề án: “BHNT
và điều kiện triển khai ở Việt Nam” nhưng lúc đó chưa có đủ điều kiện vì :
thu nhập dân cư còn thấp, kinh tế còn kém phát triển, tỉ lệ lạm phát còn
cao,thị trường tài chính chưa phát triển, chưa có môi trường đầu tư và các
công ty bảo hiểm chưa được phép hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, chưa có
văn bản pháp luật điều chỉnh mối quan hệ giữa công ty bảo hiểm và khách
hàng, đội ngũ cán bộ bảo hiểm lúc đó còn chưa được trang bị những kiến thức
về nghiệp vụ BHNT.Do đó Bảo Việt chỉ triển khai bảo hiểm sinh mạng có
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
6
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
thời hạn 1 năm (BHNT tử kì có thời hạn 1 năm). Đây là loại hình BHNT đơn
giản nhất và có nhiều đặc điểm tương đông bảo hiểm con người phi nhân thọ.
Sau thời kì đổi mới kinh tế được 10 năm nền kinh tế việt nam đã có
những bước phát triển vượt bậc, lạm phát đã được đẩy lùi, tốc độ tăng trưởng
kinh tế luôn đạt mức cao từ 6-9% /năm, môi trường kinh tế- xã hội và môi
trường pháp lí có nhiều thuận lợi hơn. Đời sống người dân ngày càng được
nâng cao và ở một bộ phận quần chúng dân cư đã bắt đầu có tích luỹ. Đây là
những nhân tố thuận lợi cho BHNT ra đời và phát triển ở Việt Nam.Năm
1996, thực hiện chủ trương mở rộng cung cấp các sản phẩm và dịch vụ tới các
tầng lớp dân cư, Bảo Việt đã nghiên cứu và đưa ra thị trường dịch vụ BHNT
lần đầu tiên ở Việt Nam thể hiện vai trò tiên phong của Bảo Việt trên thị
trường BHNT Việt Nam.Ngày 20/3/1996, Bộ tài chính đã chính thức quyết
định cho phép Bảo Việt triển khai 2 sản phẩm : BHNT hỗn hợp và bảo hiểm
an sinh giáo dục.Tháng 8/1996, Bảo Việt đã bán những sản phẩm BHNT đầu
tiên trên thị trường đánh dấu cho chặng đường phát triển đầy hứa hẹn của
BHNT ở Việt Nam.
Có thể nói, Nghị định 100/CP ngày 18/12/1993 là một bước ngoặt có
tính cách mạng đối với thị trường bảo hiểm Việt Nam.Nghị định này đã thể
hiện chủ trương phát triển một ngành đa thành phần của Nhà nước ta.Tuy
nhiên xét về thực chất kể từ 6/1999 khi có sự ra đời của các công ty bảo hiểm
100% vốn nước ngoài như: công ty BHNT Chinfon Manulife( nay là
manulife), công ty BHNT Prudential, BHNT quốc tế Mỹ AIA, Bảo Minh-
CMG(nay là Dai-ichi life)….BHNT mới chấm dứt giai đoạn độc quyền của
Bảo Việt nhân thọ và bắt đầu đi vào phát triển có sự cạnh tranh.
Cho dù mới hình thành và phát triển trong một thời gian ngắn (từ năm
2000) nhưng thị trường BHNT đã và đang tỏ rõ là một thị trường rất tiềm
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
7
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
năng.Thị trường BHNT đã có tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ về quy mô như:
tăng số lượng các công ty, tăng doanh thu phí bảo hiểm,STBH và số lượng
HĐBH, bình quân phí thu hàng năm của thị trường tăng từ 30% đến 40%
/năm.Từ chỗ chỉ có Bảo Việt là doanh nghiệp duy nhất kinh doanh BHNT thì
đến nay toàn thị trường đã có 8 công ty BHNT hoạt động, với doanh thu phí
bảo hiểm gốc cũng có sự tăng trưởng mạnh mẽ qua các năm.
Quy mô thị trường bảo hiểm ngày càng được mở rộng, thể hiện tổng
doanh thu phí toàn thị trường tăng nhanh qua các năm, năm 1999 doanh thu
phí bảo hiểm mới chỉ đạt 485 tỷ thì năm 2001 đạt gần 2786 tỷ đồng, chiếm tỷ
trọng 0,56% /GDP.Tốc độ tăng trưởng BHNT giai đoạn 1996-2001 đạt
165% /năm.Có thể thấy rõ điều này qua bảng dưới đây:
Bảng 1:Doanh thu phí bảo hiểm gốc của các DNBHNT trên thị trường
Việt Nam (giai đoạn 2001-2006)
TT Tên DNBH 2001 2002 2003 2004 2005 2006
1 Bảo việt 1507 2157 2606 3043 3063 3099
2 Dai-ichi 40 79 140 211 286 369
3 Prudential 828 1635 2557 3103 3354 3529
4 Manulife 302 548 780 888 898 896
5 AIA 106 224 356 463 522 518
6 ACE l ife - - - - 3 52
7 Prevoir - - - - - 16
8 Toàn thị
trường
2785 4645 6441 7710 8130 8481
Nguồn:Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam.
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
8
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Ghi chú: (-) thể hiện các số liệu chưa có của các công ty BHNT mới
được thành lập
Theo đánh giá của các chuyên gia thị trường BHNT Việt Nam là 1 thị
trường đầy hứa hẹn.Nền kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng ở tốc độ cao GDP
của Việt Nam hiện nay đang tăng trưởng với tốc độ trên 8% /năm, dân số Việt
Nam hiện nay trên 83 triệu dân, trong đó số dân ở độ tuổi dưới 30 chiếm
60%.Theo thống kê doanh thu phí BHNT hiện nay chỉ chiếm khoảng 2.5%
tổng GDP của Việt Nam và Bộ Tài Chính hi vọng doanh thu này sẽ chiếm
trên 4% vào năm 2010.Trong khi đó ở các nước trong khu vực doanh thu phí
BHNT đạt khoảng 5-6% tổng GDP.
Những kết quả tăng trưởng đầy ấn tượng của dịch vụ BHNT cùng với
thói quen tiết kiệm của người dân Việt Nam đã góp phần tạo nên sự hấp dẫn
cho các công ty BHNT nước ngoài.Việc có mặt nhiều công ty KDBH lớn của
thế giới là những tín hiệu tích cực báo hiệu sự phát triển mới , đặc biệt trong
bối cảnh hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới của đất nước.Có thể nói thị
trường BHNT Việt Nam đang từng bước hội nhập với thị trường BHNT khu
vực và thế giới.
1.1.2 Vai trò của BHNT
Cũng giống như các loại hình bảo hiểm khác BHNT ra đời nhằm khắc
phục những khó khăn về tài chính khi gặp rủi ro.Khi một người trụ cột trong
gia đình bị tai nạn dẫn đến thương tật hoặc chết, bản thân người đó hoặc
những người sống phụ thuộc sẽ rơi vào tình trạng khó khăn về mặt tài
chính.Hơn lúc nào hết họ sẽ cần đến nguồn tài chính kịp thời để bù đắp thiệt
hại lấy lại sự cân bằng ổn định tình hình tài chính.Hơn nữa vượt lên cả ý
nghĩa “tiền bạc” BHNT mang đến trạng thái an toàn về tinh thần, giảm bớt sự
lo âu trước rủi ro, bất trắc cho người được bảo hiểm.
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
9
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Hiện nay các nước đều quan tâm tới hệ thống an sinh xã hội.Tuy nhiên
để được nhận trợ cấp thì phải có một số tiêu chuẩn và sự trợ cấp này cũng chỉ
mang tính tạm thời trước mắt chưa đảm bảo được lâu dài về mặt tài
chính.Tham gia BHNT sẽ phần nào giải quyết được những khó khăn đó.Vì
bảo hiểm vận hành giống như cơ chế chuyển giao rủi ro,cùng với việc đóng
phí bảo hiểm người được bảo hiểm đã chuyển giao rủi ro sang công ty bảo
hiểm.Khi không may gặp rủi ro dẫn đến tử vong thay vì bỏ tiền ra để lo các
chi phí mai táng gia đình anh ta sẽ được nhận tiền từ công ty bảo hiểm để
trang trải các chi phí.
BHNT còn giúp cho những người tham gia có thể tích luỹ cho những kế
hoạch tài chính tương lai như để dành tiền cho con ăn học, cho con một số
vốn để vào đời hoặc có thể tiết kiệm tiền để mua xe, mua nhà, vui hưởng cuộc
sống an nhàn khi tuổi già.
Không chỉ có vậy BHNT còn góp phần ổn định tài chính và sản xuất
kinh doanh cho các doanh nghiệp, tạo dựng mối quan hệ gần gũi gắn bó giữa
doanh nghiệp và người làm công ngay cả những lúc doanh nghiệp gặp khó
khăn.Khi doanh nghiệp bỏ tiền ra mua BHNT cho các nhân viên của mình thì
nhân viên họ sẽ cảm thấy họ được quan tâm, được tôn trọng.Từ đó ý thức làm
việc của họ được tăng lên, có thể vì thế mà năng suất lao động của doanh
nghiệp ngày càng cao, lợi nhuận cũng ngày càng tăng.Lợi nhuận mà họ đem
lại có thể lớn hơn rất nhiều so với chi phí bỏ ra mua bảo hiểm cho nhân
viên.Chính vì vậy hiện nay có một số doanh nghiệp rất quan tâm đến việc
mua BHNT cho nhân viên của mình. Đặc biệt là những công việc mà độ rủi
ro cao như khai thác than, làm việc ở hầm mỏ…thì các doanh nghiệp thường
mua bảo hiểm nhóm cho nhân viên. Đối với một số nhân viên văn phòng có
trình độ cao doanh nghiệp mua BHNT cho nhân viên như là một cách để giữ
chân họ ở lại làm việc lâu dài cho doanh nghiệp.
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Bên cạnh việc mang lại những lợi ích cho mỗi cá nhân gia đình và doanh
nghiệp thì BHNT còn mang lại nhiều lợi ích khác cho xã hội.
BHNT là một kênh huy động vốn nhàn rỗi trong các tầng lớp dân cư để
đầu tư cho những dự án trung dài hạn nhằm góp phần phát triển đất nước.Khi
nền kinh tế phát triển, đời sống nhân dân ngày càng cao sẽ xuất hiện nhu cầu
tiết kiện hoặc đầu tư số tiền tạm thời nhàn rỗi.BHNT đã huy động được
những đồng tiền nhàn rỗi, nhỏ lẻ trong dân cư thành một quỹ tài chính tập
trung khá lớn.Quỹ này chủ yếu để chi trả cho người được bảo hiểm.Bên cạnh
đó các công ty BHNT còn phải lập các quỹ dự phòng nghiệp vụ như: Dự
phòng toán học, dự phòng phí chưa được hưởng, dự phòng chi trả, dự phòng
chia lãi….khi nhàn rỗi đây sẽ là nguồn vốn đầu tư trở lại nền kinh tế.
Thông qua cơ chế chuyển giao rủi ro BHNT đã góp phần giảm gánh
nặng ngân sách quốc gia trong việc chăm lo người già và những người phụ
thuộc khi người trụ cột trong gia đình qua đời.Mặt khác khi KDBH thì các
DNBHNT phải thực hiện các nghĩa vụ đối với nhà nước như nộp thuế…Vì
vậy ngân sách nhà nước cũng được tăng lên một phần và có thể sử dụng vào
nhiều mục đích hữu ích khác.
Xét trên bình diện xã hội, BHNT đã góp phần tạo nên công ăn việc làm
cho nhiều người làm giảm tỉ lệ thất nghiệp.Hầu hết các DNBHNT đều cần
mạng lưới đại lý rộng khai thác,nhân viên rất lớn.Vì vậy dịch vụ này phát
triển đã tạo ra công ăn việc làm cho người lao động.Ngoài ra thông qua việc
đầu tư dưới nhiều hình thức khác nhau như: xây dựng cơ sở hạ tầng,các lĩnh
vực sản xuất thương mại, ngân hàng- tài chính….BHNT còn gián tiếp tạo ra
công ăn việc làm cho các ngành nghề khác.
Ở nước ta BHNT phát triển chỉ trong một thời gian ngắn số việc làm mà
lĩnh vực này tạo ra lên tới trên 74494 người, trong đó trên 70568 đại lí chuyên
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
11
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
nghiệp trong đó có hàng nghìn đại lý giỏi thu nhập cao trên 10 triệu đồng/
tháng. Đây là đóng góp hữu hiệu của ngành BHNT trong bối cảnh số lượng
người chưa có việc làm ở nước ta đang có xu hướng tăng lên.Với sự phát triển
đó nghề tư vấn bảo hiểm có tên trong danh mục nghề nghiệp ở nước ta.
1.1.3 Khái niệm và đặc điểm của BHNT
1.1.3.1 Khái niệm
Cuộc sống con người luôn chứa đựng vô vàn rủi ro như tử vong thương
tật hay già yếu.Khi rủi ro xảy ra thường gây nên những tổn thất về tài chính
đối với người thân và gia đình.Nhiều người trên thế giới đã xem BHNT là
một giải pháp thực tiễn có thể đáp ứng những nhu cầu tài chính của họ.Vậy
BHNT là gì?
BHNT là sự cam kết giữa người bảo hiểm và người tham gia, mà trong
đó người bảo hiểm sẽ trả cho người tham gia (hoặc người thụ hưởng quyền
lợi bảo hiểm) một số tiền nhất định khi có những sự kiện bảo hiểm xảy ra, còn
người tham gia phải nộp phí bảo hiểm đầy đủ đúng hạn.Nói cách khác, BHNT
là loại hình bảo hiểm bảo đảm cho các rủi ro liên quan đến tính mạng, sức
khoẻ và tuổi thọ con người.
Các sự kiện được chi trả trong BHNT bao gồm:
* Hết hạn hợp đồng: khi hết thời hạn bảo hiểm người bảo hiểm sẽ trả cho
người tham gia một số tiền nhất định đã cam kêt và lãi chia thêm (nếu có)
* Thương tật
* Tử vong
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
12
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
1.1.3.2 Đặc điểm
1.1.3.2.1 BHNT vừa mang tính tiết kiệm vừa mang tính rủi ro
Đây là điểm khác nhau cơ bản giữa BHNT và bảo hiểm phi nhân
thọ.Mỗi người mua BHNT sẽ định kì (có thể là từng tháng, từng quý,6 tháng
hoặc một năm) nộp một khoản tiền nhỏ (gọi là phí bảo hiểm)cho công ty bảo
hiểm, ngược lại công ty bảo hiểm có trách nhiệm trả một khoản tiền lớn (gọi
là STBH) cho người hưởng quyền lợi bảo hiểm như đã thoả thuận từ trước
(khi kí kết HĐBH)khi có các sự kiện bảo hiểm xảy ra.STBH được chi trả khi
người được BH đạt đến một độ tuổi nhất định và được ấn định trong hợp
đồng.Hoặc số tiền này được chi trả cho thân nhân và gia đình người được bảo
hiểm khi người này không may bị chết sớm ngay cả khi họ mới tiết kiệm
được khoản tiền rất nhỏ qua việc đóng phí bảo hiểm.Số tiền này giúp những
người còn sống trang trải những khoản chi phí cần thiết như: thuốc men,mai
táng, chi phí giáo dục con cái….Chính vì vậy BHNT vừa mang tính tiết kiệm
vừa mang tính rủi ro.
Tuy nhiên tính chất tiết kiệm khi mua BHNT không giống như các hình
thức tiết kiệm khác như tiết kiệm bưu điện, tiết kiệm ngân hàng mặc dù các
loại hình này đều nhằm mục đích tiết kiệm.Tiết kiệm trong BHNT là tiết kiệm
một cách thường xuyên có kế hoạch và có kỉ luật. Đây là sự tiết kiệm từ
những khoản tiền rất nhỏ đến khi đáo hạn hợp đồng hoặc khi sự kiện bảo
hiểm xảy ra khách hàng sẽ được nhận một khoản tiền rất lớn từ nhà bảo
hiểm.Tiết kiệm ngân hàng hay tiết kiệm bưu điện không phải bằng những
khoản tiền nhỏ định kì như BHNT mà bằng những khoản tiền lớn, điều mà
không phải người dân nào cũng có khả năng đáp ứng. Đặc biệt tiết kiệm khi
mua BHNT khác với hình thức tiết kiệm khác ở chỗ người bảo hiểm (công ty
bảo hiểm) đảm bảo trả cho người tham gia hay người thân của họ một số tiền
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
13
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
rất lớn ngay cả khi họ mới tiết kiệm được một khoản tiền rất nhỏ.Có nghĩa là
khi người tham gia bảo hiểm không may gặp rủi ro trong thời hạn bảo hiểm
đã được ấn định những người thân của họ sẽ được nhận những khoản trợ cấp
hay STBH từ công ty bảo hiểm.Trên thực tế có những truờng hợp khách hàng
không may bị tử vong sau kí hợp đồng được 24 giờ.Lúc này STBH mà công
ty bảo hiểm chi trả sẽ giúp người thân khắc phục những khó khăn đặc biệt đối
với người tử vong là trụ cột gia đình thì khoản tiền này lại càng có ý nghĩa.
Điều này thể hiện rõ tính chất rủi ro trong BHNT và nó tạo sự khác biệt so với
các sản phẩm có mục đích tiết kiệm khác.
1.1.3.2.2 BHNT đáp ứng được rất nhiều mục đích khác nhau của người
tham gia
Trong khi các nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ chỉ đáp ưng được một
mục đích là góp phần khắc pbục hậu quả khi các đối tượng tham gia gặp rủi
ro, từ đó góp phần ổn định tài chính cho người tham gia thì BHNT đáp ứng
được rất nhiều mục đích khác nhau.Mỗi mục đích thể hiện khá rõ trong từng
loại hợp đồng.Chẳng hạn HĐBH hưu trí sẽ đáp ứng yêu cầu của khách hàng
bằng những khoản trợ cấp hàng tháng, từ đó mang đến sự an nhàn cho tuổi
già, đảm bảo một khoản lương hưu ổn định cho tất cả mọi người kể cả những
người không có bảo hiểm xã hội.Ngoài ra,HĐBH hưu trí cũng là một cách thể
hiện lòng hiếu thảo đối với những người thân yêu hay sự quan tâm chăm sóc
của các công ty đối với nhân viên của mình.Các HĐBH như An gia thịnh
vượng hay An khang thịnh vượng lại giúp khách hàng thực hiện được những
dự định lớn trong tương lai như mua ô tô, mua nhà, giữ gìn tài sản,…Còn
HĐBH tử vong lại giúp người được bảo hiểm để lại cho gia đình một số tiền
bảo hiểm khi họ qua đời.Số tiền này đáp ứng được rất nhiều nguyện vọng của
người quá cố như phụng dưỡng cha mẹ, chăm lo cho tương lai của con cái,…
HĐBHNT đôi khi còn là tài sản thế chấp để vay vốn cho mục đích khởi
Nguyễn Thị Thu Thuỷ Bảo hiểm 46b
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét