+ Chi phí về lao động sống: Là các chi phí về tiền công tiền trích BHXH,
BHYT, KPCĐ tính vào chi phí sản phẩm xây lắp.
+ Chi phí về lao động vật hoá: Bao gồm chi phí sử dụng TSCĐ, chi phí NVL,
nhiên liệu, công cụ, dụng cụ… Trong chi phí về lao động vật hoá bao gồm hai yếu
tố cơ bản là tư liệu lao động và đối tượng lao động.
1.2. Phân loại chi phí sản xuất
Phân loại chi phí sản xuất là việc sắp xếp chi phí sản xuất vào từng loại, từng
nhóm khác nhau theo những nội dung nhất định.
Chi phí sản xuất nói chung và chi phí trong doanh nghiệp xây lắp nói riêng có
thể phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau tuỳ thuộc vào mục đích và yêu cầu của
công tác quản lý, về mặt hạch toán chi phí sản xuất được phân loại theo các tiêu
thức sau:
1.2.1. Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố chi phí
Theo cách phân loại này các chi phí có cùng nội dung được xếp vào cùng
một loại không kể các chi phí đó phát sinh ở hình thức hoạt động nào, ở đâu, mục
đích hoặc công dụng của chi phí đó như thế nào.
Cách phân loại này có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý chi phí sản xuất,
cho biết tỷ trọng của từng yếu tố sản xuất để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện
dự toán chi phí sản xuất, lập báo cáo chi phí sản xuất theo yêu tố.
Theo thông tư số 08/2000/TT-BTC sửa đổi đổi bổ sung thông tư số 63/1999/TT-
BTC ngày 7/6/1999 “Hướng dẫn về việc quản lý doanh thu chi phí” thì chi phí sản
xuất theo cách phân loại này gồm 7 yếu tố:
- Yếu tố chi phí nguyên vật liệu
- Yếu tố chi phí nhiên liệu, động lực sử dụng vào quá trình sản xuất kinh
doanh trong kỳ.
- Yếu tố tiền lương và các khoản phụ cấp lương.
- Yếu tố BHXH, BHYT, KPCĐ.
- Yếu tố chi phí khấu hao TSCĐ.
- Yếu tố chi phí dịch vụ mua ngoài.
- Yếu tố chi phí bằng tiền khác
Trang 5
1.2.2. Phân loại chi phí theo chức năng của chi phí.
Cách phân loại này dựa vào chức năng của chi phí tham gia vào quá trình sản
xuất kinh doanh như thế nào. Theo cách phân loại này thì chi phí bao gồm:
- Chi phí tham gia vào quá trình sản xuất: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi
phí nhân công trực tiếp, chi phí máy thi công, chi phí sản xuất chung.
- Chi phí tham gia vào quá trình quản lý: Là chi phí cho hoạt động quản lý
doanh nghiệp nói chung.
- Chi phí tham gia vào quá trình bán hàng: Là các chi phí phát sinh phục vụ
cho chức năng bán hàng.
Cách phân loại này giúp cho ta biết được chức năng chi phí tham gia vào quá
trình sản xuất kinh doanh, xác định chi phí tính vào giá thành hoặc trừ vào kết quả
kinh doanh.
1.2.3. Phân loại chi phí theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm xây
lắp.
Theo cách phân loại này các chi phí có cùng mục đích và công dụng thì được
xếp vào cùng khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm. Theo quy định hiện
hành, giá thành sản phẩm xây lắp bao gồm các khoản mục chi phí:
- Khoản mục chi phí NVL trực tiếp.
- Khoản mục chi phí nhân công trực tiếp.
- Khoản mục chi phí máy thi công.
- Khoản mục chi phí sản xuất chung
Cách phân loại theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm xây lắp nhằm
phục vụ cho yêu cầu quản lý chi phí theo định mức, cung cấp số liệu cho công tác
tính giá thành sản phẩm, phân tích tình hình thực hiện kế hoạch gía thành.
1.2.4. Phân loại chi phí theo lĩnh vực hoạt động kinh doanh.
Theo cách phân loại này chi phí ở đơn vị xây lắp gồm:
Trang 6
- Chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh: Là những chi phí dùng cho hoạt động
kinh doanh chính và phụ phát sinh trực tiếp trong quá trình thi công và bàn
giao công trình cùng các khoản chi phí quản lý.
- Chi phí hạot động tài chính: là các chi phí về vốn và tài sản đem lại lợi
nhuận cho doanh nghiệp.
- Chi phí hoạt động khác: là những khoản chi phí không thuộc hai loại chi phí
trên.
Cách phân loại này cung cấp thông tin cho nhà quản lý biết được cơ cấu chi phí
theo từng hoạt động của đơn vị, để đánh giá kết quả kinh doanh của đơn vị
2. Giá thành sản phẩm xây lắp.
2.1.Khái quát chung về giá thành sản phẩm.
Để xây dựng một công trình, hạng mục công trình thì doanh nghiệp xây dựng
phải đầu tư vào quá trình sản xuất thi công một lượng chi phí nhất định. Những chi
phí mà doanh nghiệp chi ra trong quá trình thi công sẽ cấu thành nên chỉ tiêu giá
thành sản phẩm xây lắp hoàn thành của quá trình đó.
Giá thành sản phẩm xây lắp là toàn bộ chi phí tính bằng tiền để hoàn thành
khối lượng xây lắp theo quy định.
Giá thành sản phẩm xây lắp là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh chất lượng
của hoạt động xây lắp, kết quả sử dụng các loại tài sản, vật tư , lao động, tiền vốn
trong quá trình sản xuất cũng như các giải pháp kinh tế kỹ thuật mà đơn vị đã thực
hiện nhằm đạt được mục đích sản xuất sản phẩm, tiết kiệm chi phí và hạ giá thành
sản phẩm là căn cứ để tính toán xác định hiệu quả kinh tế hoạt động xây lắp của đơn
vị.
Vậy giá thành sản phẩm xây lắp bao gồm toàn bộ chi phí sản xuất(chi phí
NVL trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí máy thi công) tính cho từng công
trình, hạng mục công trình, khối lượng xây lắp hoàn thành theo quy ước là đã hoàn
thành, nghiệm thu, bàn giao và được chấp nhận thanh toán. Trong doanh nghiêp xây
dựng cơ bản giá thành sản phẩm xây lắp mang tính chất cá biệt. Mỗi công trình,
hạng mục công trình hay khối lượng công việc hoàn thành đến giai đoạn hoàn thành
quy ước đều có một giá thành riêng.
2.2. Phân loại giá thành sản phẩm xây lắp.
Trang 7
Giá thành sản phẩm xây lắp có thể phân thành các loại giá thành sau:
2.2.1 Giá thành dự toán.
Giá thành dự toán của công trình hạng mục công trình là giá thành công tác
xây lắp được xác định trên cơ sở khối lượng công tác xây lắp theo thiết kế được
duyệt, các mức dự toán và đơn giá xây dựng cơ bản do cấp có thẩm quyền ban hành
và dựa trên khung giá áp dụng cho từng vùng lãnh thổ.
Giá thành dự toán là hạn mức kinh phí cao nhất mà doanh nghiệp có thể chi
ra để đảm bảo hạ thấp định mức chi phí, là căn cứ để kế hoạch hóa giá thành công
tác xây lắp .Giá trị dự toán công trình được xác định theo công thức:
Giá trị dự toán = Giá thành dự toán + Lãi định mức + Thuế
2.2.2. Giá thành kế hoạch công tác xây lắp.
Giá thành kế hoạch công tác xây lắp là loại giá thành công tác xây lắp được
xác định căn cứ vào những điều kiện cụ thể của đơn vị xây lắp trên cơ sở biện pháp
thi công, các định mức đơn giá áp dụng trong các đơn vị trong một thời kỳ kế
hoạch nhất định.
Giá thành kế hoạch= Giá thành dự toán – Mức hạ giá thành dự toán
2.2.3 Giá thành thực tế công tác xây lắp.
Giá thành thực tế công tác xây lắp được tính toán theo chi phí thực tế của
đơn vị xây lắp đã bỏ ra để thực hiện khối lượng công tác xây lắp của công trình,
được xác định theo số liệu của kế toán.
Muốn đánh giá được chất lượng của hoạt động xây lắp thì ta phải tiến hành
so sánh các loại giá thành với nhau. Giá thành dự toán mang tính chất xã hội nên
việc so sánh giá thành thực tế với giá thành dự toán cho phép ta đánh giá sự tiến bộ
hay yếu kém về trình độ quản lý của doanh nghiệp trong điều kiện cụ thể về cơ sở
vật chất, kỹ thuật về nguyên tắc mối quan hệ giữa các loại giá thành trên phải đảm
bảo:
Giá thành dự toán > Giá thành kế hoạch > Giá thành thực tế
Xuất phát từ đặc điểm của sản phẩm xây lắp và đáp ứng yêu cầu công tác quản
lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp trong các doanh nghiệp xây lắp giá
thành công tác xây lắp còn được theo dõi trên hai chỉ tiêu sau:
Trang 8
- Giá thành khối lượng hoàn chỉnh: Là giá thành của công trình, hạng mục
công trình đã hoàn thành, đảm bảo kỹ thuật chất lượng đúng thiết kế như hợp
đồng đã ký kết bàn giao được bên chủ đầu tư nghiệm thu và chấp nhận thanh
toán.
- Giá thành khối lượng hoàn thành quy ước: là giá thành của khối lượng công
việc đảm bảo thoả mãn các điều kiện: phải nằm trong thiết kế,đạt đến điểm
dừng kỹ thuật hợp lý, đảm bảo chất lượng kỹ thuật được chủ đầu tư nghiệm
thu chấp nhận thanh toán.
2.3. Mối quan hệ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp.
Giữa chi phí và giá thành sản phẩm xây lắp có quan hệ chặt chẽ với nhau
trong quá trình thi công các khối lượng xây lắp, chi phí sản xuất biểu hiện mặt hao
phí trong sản xuất giá thành biểu hiện mặt kết quả.
Sự khác biệt giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm biểu hiện:
+ Chi phí sản xuất gắn với từng kỳ phát sinh chi phí, giá thành sản phẩm gắn
với khối lượng công tác hoàn thành.
+ Tất cả những khoản chi phí phát sinh bao gồm chi phí phát sinh trong kỳ,
chi phí kỳ trước chuyển sang và các chi phí tính trước có liên quan đến khối lượng
công tác xây lắp hoàn thành trong kỳ sẽ tạo nên chỉ tiêu giá thành. Nói cách khác,
giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ khoản chi phí mà doanh
nghiệp bỏ ra bất kể ở kỳ nào nhưng có liên quan đến khối lượng công việc hoàn
thành trong kỳ.
Có thể phản ánh mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
qua sơ đồ sau:
Sơ đồ: Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp
Chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ + chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ
Tổng giá thành sản phẩm hoàn thành - Chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ
III. HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP XÂY
LẮP.
Trang 9
1. Đối tượng hạch toán chi phí sản xuất.
Đối tượng hạch toán chi phí sản xuất là các chi phí sản xuất được tập hợp
theo những phạm vi, giới hạn nhất định nhằm phục vụ cho việc kiểm tra, phân tích
chi phí và tính giá thành sản phẩm.
Để xác định đúng đối tượng hạch toán chi phí trước hết phải căn cứ vào địa điểm
phát sinh chi phí và công dụng của chi phí trong sản xuất(tức là xác định nơi phát
sinh chi phí và nơi chịu chi phí), căn cứ vào đặc điểm tình hình hoạt động sản xuất,
đặc điểm quy trình sản xuất sản phẩm, yêu cầu và trình độ quản lý chi phí sản xuất.
Hoạt động sản xuất của đơn vị xây lắp có thể được tiến hành ở nhiều công
trình, nhiều hạng mục công trình, ở các tổ đội khác nhau, ở từng địa điểm khác
nhau.
Do tính chất đặc thù của ngành xây dựng là sản xuất sản phẩm mang tính đơn
chiếc nên đối tượng tập hợp chi phí sản xuất thường được xác định là từng công
trình, hạng mục công trình, từng giai đoạn công việc hoàn thành theo quy ước.
Xác định đúng đối tượng hạch toán chi phí sản xuất phù hợp với đặc điểm
tình hình sản xuất, đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm và đáp ứng
được yêu cầu quản lý chi phí sản xuất sẽ giúp cho đơn vị xây lắp tổ chức tốt công
tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất, phục vụ tốt cho việc tăng cường quản lý chi phí
sản xuất và phục vụ cho việc tính giá thành sản phẩm được chính xác kịp thời. Từ
khâu ghi chép ban đầu, tổng hợp số liệu, tổ chức tài khoản vào sổ chi tiết đều phải
theo đúng đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất đã xác định.
2. Phương pháp hạch toán chi phí trong doanh nghiệp xây lắp.
Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất là một phương pháp hay hệ thống
các phương pháp được sử dụng để tập hợp và phân loại chi phí sản xuất trong phạm
vi giới hạn của đối tượng hạch toán chi phí.
Phương pháp hạch toán chi phí bao gồm: Phương pháp hạch toán chi phí theo
sản phẩm, theo đơn đặt hàng, theo nhóm sản phẩm, theo giai đoạn công nghệ Mỗi
phương pháp hạch toán chi phí ứng với một loại đối tượng hạch toán chi phí.
Đối với các đơn vị xây lắp do đối tượng hạch toán chi phí được xác định là
các công trình, hạng mục công trình nên phương pháp hạch toán chi phí thường là
Trang 10
phương pháp hạch toán chi phí theo sản phẩm xây lắp, theo đơn đặt hàng, theo giai
đoạn công nghệ.
Có thể khái quát việc tập hợp chi phí qua các bước sau:
Bước 1: Tập hợp chi phí cơ bản có liên quan trực tiếp cho từng đối tượng sử
dụng.
Bước 2: Tính toán và phân bổ lao vụ của các ngành SX-KD phụ cho từng đối
tượng sử dụng trên cơ sở sốlượng lao vụ phục vụ và giá thành đơn vị lao vụ.
Bước 3:Tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung cho đối tượng liên quan.
Bước 4: Xác định chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ, tính giá thành của sản
phẩm hoàn thành.
3. Hạch toán chi phí trong các doanh nghiệp xây lắp.
Trên thực tế, tuỳ thuộc và đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp, vào yêu
cầu của công tác quản lý và trình độ của cán bộ kế toán cũng như vào quy định của
chế độ kế toán hiện hành, việc hạch toán chi phí sản xuất có thể tiến hành theo
phương pháp kê khai thường xuyên hoặc phương pháp kiểm kê định kỳ.
Theo quy định hiện hành trong doanh nghiệp xây lắp chỉ hạch toán hàng tồn kho
theo phương pháp kê khai thường xuyên chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp
được hạch toán như sau:
3.1. Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
* Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp bao gồm giá trị thực tế nguyên,vật liệu
chính ,vật liệu phụ, vật liệu kết cấu cần thiết để tham gia cấu thành thực thể sản
phẩm xây lắp.Giá trị vật liệu bao gồm cả chi phí mua, chi phí vận chuyển bốc dỡ tới
tận công trình, hao hụt định mức. Trong giá thành sản phẩm xây lắp khoản mục chi
phí nguyên vật liệu trực tiếp thường chiếm một tỷ trọng lớn.
* Để hạch toán chi phí NVLTT kế toán sử dụng tài khoản 621- CPNVLTT,
tài khoản này được mở chi tiết theo đối tượng tập hợp chi phí sản xuất(công trình,
hạng mục công trình )
TK 621 có kết cấu như sau:
Bên Nợ: Giá trị NVLTTxuất dùng trực tiếp cho chế tạo sản phẩm.
Bên Có:
- Giá trị NVLTTxuất dùng không hết nhập lại kho
Trang 11
- Giá trị phế liệu thu hồi
- Kết chuyển và phân bổ chi phí NVLTT trong kỳ
TK 621 cuối kỳ không có số dư
*Trình tự hạch toán chi phí NVLTT được thể hiện cụ thể như sơ đồ sau:
Sơ đồ : Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
TK 111, 112, 331 TK 621 TK 154
NVL mua ngoài(giá không thuế) K/c chi phí NVL cho đối
TK 133 tượng chịu chi phí
VAT được khấu trừ
TK 331,336,338
NVL vay mượn…
TK 154
Vật liệu vật tư sản xuất
TK 411
Nhận cấp phát, nhận vốn góp liên doanh
Xuất thẳng cho công trình
TK 152
Xuất kho NVL cho thi công
NVL dùng không hết, phế liệu thu hồi nhập kho
3.2. Hạch toán chi phí nhân công trực tiếp.
* Chi phí nhân công trực tiếp trong các đơn vị xây lắp bao gồm thù lao phải
trả cho công nhân trực tiếp thực hiện khối lượng công tác xây lắp như tiền lương
chính, tiền lương phụ, chi phí nhân công trực tiếp ở các đơn vị xây lắp khác với các
Trang 12
doanh nghiệp sản xuất khác là không bao gồm các khoản trích theo tiền lương như
BHXH, BHYT,KPCĐ của công nhân trực tiếp xây lắp.
Chi phí nhân công trực tiếp thường được tính trực tiếp cho từng đối tượng
chịu chi phí liên quan. Nếu chi phí nhân công trực tiếp có liên quan đến nhiều đối
tượng tính giá thành mà không tập hợp riêng được thì có thể tập hợp chung sau đó
chọn tiêu thức thích hợp để phân bổ cho các đối tượng chi phí liên quan.
* Để hạch toán chi phí nhân công trực tiếp kế toán sử dụng TK 622-
CPNCTT. Tài khoản này được mở chi tiết cho từng đối tượng chịu chi phí(công
trình, hạng mục công trình )
TK 622 có kết cấu như sau:
Bên Nợ: CPNCTT thực tế phát sinh
Bên Có: Phân bổ và kết chuyển CPNCTT
Cuối kỳ tài khoản 622 không có số dư
* Trong các doanh nghiệp xây lắp, có hai cách tính lương chủ yếu là tính
lương theo công việc giao khoán và tính lương theo thời gian.
Nếu tính lương theo công việc giao khoán thì chứng từ ban đầu là “hợp đồng
khoán”, trên hợp đồng khoán thể hiện công việc khoán có thể là từng phần việc,
nhóm công việc, có thể là hạng mục công trình, thời gian thực hiện hợp đồng, đơn
giá từng phần việc, chất lượng công việc giao khoán. Tuỳ theo khối lượng công việc
giao khoán hoàn thành số lương phải trả được tính như sau:
Tiền lương phải trả = Khối lượng công việc * Đơn giákhối lượng
hoàn thành công việc
Nếu tính lương theo thời gian thì căn cứ để hạch toán là “Bảng chấm công”
và phiếu làm thêm giờ Căn cứ vào tình hình thực tế, người có trách nhiệm sẽ tiến
hành theo dõi và chấm công hàng ngày cho công nhân trực tiếp trên bảng chấm
công. Cuối tháng người chấm công, người phụ trách bộ phận sẽ ký vào bảng chấm
công và phiếu làm thêm giờ sau đó chuyển đến phòng kế toán. Các chứng từ này sẽ
được kiểm tra, làm căn cứ hạch toán chi phí tiền lương, theo cách tính lương này,
mức lương phải trả trong tháng được tính như sau:
Tiền lương phải trả = Mức lương một * Số ngày làm việc
trong tháng ngày công trong tháng
Trang 13
* Trình tự hạch toán chi phí nhân công trực tiếp được thể hiện qua sơ đồ sau:
Sơ đồ hạch toán chi phí nhân công trực tiếp tại doanh nghiệp xây lắp.
TK 334 TK 622 TK 154
Tiền lương phải trả công nhân
trực tiếp xây lắp
Kết chuyển chi phí nhân
TK 335 công trực tiếp
Trích trước tiền lương nghỉ phép
của công nhân trực tiếp xây lắp
3.3. Hạch toán chi phí sử dụng máy thi công.
* Chi phí sử dụng máy thi công là những chi phí liên quan đến máy móc
tham gia việc thi công công trình nhằm hoàn thành khối lượng công việc. Chi phí sử
dụng máy thi công được hạch toán vào giá thành sản phẩm xây lắp bao gồm toàn bộ
chi phí về vật tư, lao động và các chi phí về động lực, nhiên liệu, khấu hao máy móc
thiết bị.
Chi phí sử dụng máy thi công bao gồm chi phí thường xuyên và chi phí tạm
thời.
- Chi phí sử dụng máy thi công thường xuyên như: tiền lương chính, phụ của
công nhân trực tiếp điều khiển máy, phục vụ máy (không bao gồm các khoản trích
theo lương BHXH, BHYT, KPCĐ), chi phí vật liệu, chi phí công cụ, dụng cụ, chi
phí khấu hao máy thi công, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác.
- Chi phí tạm thời về máy thi công: chi phí sữa chữa lớn máy thi công, chi
phí lắp đặt, tháo gỡ vận chuyển máy thi công. Máy thi công phục vụ cho công trình
nào có thể hạch toán riêng được thì hạch toán trực tiếp cho công trình đó. Nếu máy
thi công phục vụ cho nhiều công trình, hạng mục công trình ngay từ đầu không thể
hạch toán riêng được thì tập hợp chung sau đó phân bổ theo tiêu thức hợp lý(số giờ
máy hoạt động, lương của công nhân trực tiếp sản xuất )
Trang 14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét