Sinh viên và thất nghiệp

độc quyền hoặc phải đầu t thêm nhiều t bản, hoặc làm cho t bản đô sộ của chúng
mất giá vì hao mòn vô hình, nên đã tìm cách bác bỏ hoặc thủ tiêu cấc phát minh
sáng chế. Nhng trong từng nghành, từng thời kỳ, ở những nớc nhất định kỹ thuậth
vẫn phát triển do việc theo đuổi lợi nhuận độc quyền cao, và việc chạy dua vũ
trang.
Thứ hai :tầng lớp ăn bám và số ngòi không lao động ngày càng tăng. Do
sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, do nền sản xuất đựoc xã hội hoá cao, nên trực
tiếp quản lý sản xuất dần dần đợc giao cho một số đốc công, kỹ s, nhân viên kỹ
thuật làm thêu đảm nhiệm, còn hầu hết bọn t bản trờ thành kẻ thụ lợi, nghĩa là
những kẻ chuyên sống vè tiền lãi cổ phần. Mặt khác, việc xuất khẩu t bản, những
số tiền lời khổng lồ từ các nơi ùn ùn chày về chính quốc, làm cho các tầng lớp
htực lợi tăng nên. Bọn này ăn không ngồi rồi biến thành ký sinh trùng ăn bám vào
các dân tộc bị áp bức.
Thứ ba : quân sự hoá nền kinh tế, chạy đua vũ trang đe.Để đàn áp các
phong trao tiến bộ cuả dân nhân, để cớp giật thị trờng và lãnh thổ thế giới bọn t
bản tài chính ra sức chạy đua vũ trang, quân sự hoá nền kinh tế và phát triển chủ
nghĩa quân phiệt. Do đó các nghành công nghiệp trực tiếp phục vụ chiến tranh
tăng nhanh, các nghành sản xuất dân dụng giảm bớt, khiến nền kinh tế cang mất
cân đối.
Th t : sự phản động toàn diện về chính trị t tởng. ở đâu có sự thống trị của
t bản độc quyền thì ở đó quyền sống của con ngời chủ nghĩa của các dân tộc bị
chà đạp. Chúng đã chia rẽ giai cấp công nhân bằng cách tạo ra một tầng lớp công
nhân quý tộc, làm suy yếu phong trào cách mạng vô sản
Tất cả những biẻu hiện trên đây chng tỏ rằng chủ nghĩa đế quốc đã trở thành lực
lợng kìm hãm sự tiến bộ của loài ngời.
2.3. Chủ nghĩa đế quốc là chủ nghĩa t bản gãy chết.
Độc quyền chẳng những làm cho chủ nghĩa t bản trỏ thành ăn bám hay thối
nát mà còn dẫn chủ nghĩa t bản đến chôỗ gãy chết do những mâu thuẫn xã hội
của nó phát triển cực kỳ gay gắt,
- Mâu thuẫn giữa t bản v à vô sản.
Đây là mâu thuẫn giai cấp cơ bản trong xã hội t bản,. Dới ách thống trị của t bản
tài chính, giai cấp vô sản ngày càng bị bóc nột nặng nề về kinh tế và bị bóc nột
tàn nhẫn về chính trị và tinh thần. Chính phủ các nớc đế quóc không ngừng tiến
công vào quyền dân sinh dân chủ của giai cấp công nhân, đàn áp và tìm cách thủ
tiêu phong trào đấu tranh của họ. Tình hình đó làm cho mâu thuẫn giai cấp ngay
5
cangs sâu sắc, đấu tranh ngày càng quyết liệt. Cách mạng vô sản, về khách quan
trở thành nhiệm vụ trực tiếp trớc mắt của giai cấp vô sản.
- Mâu thuẫn giữa một nhóm bọn đế quốc và đông đảo quần chúng bị áp
bức trong hệ thống thuộc địa.
Sự thống tri và bóc lột tàn bạo của các nớc đế quốc đối với hệ thống thuộc
địa làm cho quần chúng lao động và các dân tộc bị áp bức ngày câng không chuị
nổi, phải đứng dậy đấu tranh. Cách mạng giải phóng dân tộc xuất hiện và phát
triển không sức gì ngăn cản đợc. Cách mạng giải phóng dan tộc biến thuộc địa từ
chỗ là hậu bị quân của chủ nghĩa đế quốc thành hậu quân của cách mạng vô sản,
làm cho hậu phơng của chủ nghĩa đế quốc bị lung lay.
-Mâu thuẫn giữa đế quốc và đế quốc.
Khi nghiên cứu đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa đế quốc ta đã thấy
rằng trong quá trình xuất khẩu t bản, giành giật nguyên vật liệu cùng với việc
phân chia thi trờng khu vực ảnh hởng và phân chia lãnh thổ thế giới, các tập
đoàn t bản tài chính và các nhà nớc độc quyền đã mâu thuân với nhau hết sức gay
gắt. Trong những điều kiện nhất định những cuộc đấu tranh gay gắt đó dẫn đến
chiến tranh thế giới, gây nhiều đau khổ cho nhân loại.
Nh vậy, ba mâu thuẫn này có những biểu hiện khác nhau, nhng đều phát
triển cực kỳ gay gắt, tác động lẫn nhau, đang thúc đẩy chủ nghĩa đế quốc đi vào
con đờng suy sụp và không gì cứu vãn nổi.
3.Chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc.
3.1Quá trình chuyển biến từ chủ nghĩa t bản độc quyền
thành chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc.
Chủ nghĩa t bản độc quyền ra đời trong một thời kỳ lịch sử hết sức ngắn
ngủi, hình thức độc quyền t nhán t bản chủ nghĩa không đáp đợc yêu cầu phát
triển của lực lọng sản xuất, từ đó sự phát triển tất yếu của sự thống trị của các tổ
chức độc quyền đó là chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc.
Việc chuyển sang chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc là do:
Tích tụ và tập trung t bản cang lớn thì tích tụ và tập trung sản xuất càng
cao, dẫn đến yêu cầu khách quan là nhà nớc phải đại biểu cho toàn bộ xã hội
quản lý nền sản xuất. Khi đó lực lợng sản xuất xã hội hoá ngày càng cao mâu
thuẫn gay gắt với hình thức chiếm hữu t nhân t bản chủ nghĩa do đó tất yếu đòi
hỏi một hình mới của quan hệ t bản chủ nghĩa để lực lợng sản xuất tiếp tục phát
triển trong điều kiện còn sự thống trị của chủ nghĩa t bản, hình thức mới đó là chủ
nghĩa t bản độc quyền nhà nớc.
6
Sự phát triển của phân công lao động xã hội làm xuất hiện một nghành mà
các tổ chức độc quyền t bản t nhân không thể hoặc không muốn kinh doanh vì
đầu t lớn, thu hồi vốn chậm. Nhà nớc T sản trong khi đảm nhiệm kinh doanh
những nghành đó, tạo điều kiện cho các tổ chức độc quyền t nhân kinh doanh
những các nghành khác có lợi,
Sự thống trị của độc quyền làm sâu sắc thêm mâu thuẫn giữa giai cấp T sản
với giai cấp vô sản và nhân dân lao động nhà nớc phải có những chính sách để
xoa dụi những mâu thuẫn đó nh :trợ cấp thất nghiệp, điều tiết thu nhập quốc dân,
phát triển phúc lợi xã hội ,
Sự bành trớng của các liên minh độc quyền quốc tế vấp phải những phong
trào quốc gia dân tộc và xung đột lợi ích với cấc đối thủ trên thi trờng thế giới.
Tình hình đó đòi hỏi phải có sự điều tiết của các quan hệ chính trị và kinh tế quốc
tế, nhà nớc t sản có vai trò quan trọng để giải quyết các quan hệ đó.
3.2.Đặc điểm kinh tế của chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc.
Từ sự phân tích những ngyên nhân hình thành của chủ nghĩa t bản độc
quyền nhà nớc ở trên đã cho ta thấy rằng :
Chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc là sự kết hợp sức mạnh của các tổ chức
độc quyền t nhân với mạnh của nhà nớc t bản thành một thiết chế và thể chế
thống nhất nhằm phục vụ lợi ích của các tổ chức độc quyền và cứu nguy cho chủ
nghĩa t bản. Trong chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc, nhà nớc t sản xuất hiện
nh một chủ sở hữu t bản, một nhà t bản xã hội , đồng thời là ngời quả lý xã hội
bằn pháp luật và bộ máy bạo lực to lớn.
Nhà nớc t sản xuất hiẹn kết hợp về nhân sự với các tổ chức độc quyền đợc
thực hiên thông qua các dảng phái t sản thống tri và trức tiếp xay dựng đội ngũ
cho bộ máy nhà nớc. Cùng với các đảng phái t sản là các hội chủ xí nghiệp, nó
trở thành lực lợng chính trị to lớn, cung cấp kinh phí cho các đảng phái tham gia
vào việc lập pháp.
Chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc ra đời dẫn đến sự hình thành của sở
hữu t bản độc quyền nhà nớc, nó đan kết vào sở hữu độc quyền t nhân, bao gồm
những hoạt động sản và bất động sản của nhà nớc, những doanh nghiệp trong
công nghiệp và trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội , nh giao thông
vận tải, giáo dục, y tế. Phạm vi mức độ phát triển của sơ hữu t bản nhà nớc tuỳ
thuộc vào lợi ích của giai cấp T sản thống trị.
Do sự phát triển của trình độ xã hội hoá lực lợng sản xuất đã vuợt qua sự
điều tiết của cơ chế thi trờng vf độc quyền t nhân đòi hỏi phải đợc bổ sung bằng
sự điều tiết của nhà nớc. Nhng sự điều tiết này lại có mặt tích cực và hạn chế :thị
7
trơng, độc quyền t nhân và điều tiết của nhà nớc. Nó nh một tổng thể những thiết
chế kinh tế của nhà nớc, điều tiết sự vận động của toàn bộ nên kinh tế quốc dân,
toàn bộ của quá trình sản xuất xã hội .
Nh vậy chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc nảy sinh nh một tất yếu kinh tế,
đáp ứng yêu cầu xã hội hóa cao độ của lc lợng sản xuất trong khuôn khổ chế độ
t bản, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của chủ nghĩa t bản độc quyền
nhng vẫn vấp phải những giơi hạn mâu thuẫn mà chủ nghĩa t bản không thể vợt
qua khỏi.
4.Chủ nghĩa t bản hiện đại.
Khi nói tới hiện đại ngời ta thờng nghĩ tới trình độ phát triển cao nhất có
thể đạt đợc và trong thực tế đã đạt tới.Thật ra hiện đại có nghĩa là thuộc về
hôm nay, nhng đó là cách hiểu thông thòng, cha mang đầy đủ tính khoa học.
Trong những nghiên cứu về chủ nghĩa t bản hiện đại , phần lớn các tác giả trực
tiếp hay gián tiếp muốn nói tới chủ nghĩa t bản mang bộ mặt mới của nó. Những
đặc điểm mới của nó gắn liền với những biến động về trình độ sản xuất cao cha
từng thấy do cách mạng khoa học mới đem lại. Noi cách khác chủ nghĩa t bản
hiện đại là chủ nghĩa t bản tự biến đổi trên cơ sở áp dụng những thành tựu của
cách mạng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, kinh doanh của nó trên quy mô thế
giới. Nhng phơng hớng chính của cách mạng khoa học kỹ thuật là tự động hoá
tổng hợp của quá trình sản xuất, kiểm tra và quản lý bằng cách áp dụng rộng
rãihệ thống máy tính điện tử, khám phá và sử dụng những loại năng lợng mới, tạo
ra và sử dụng ngững loại vạt liệu xây dựng mới, cốt lõi của nó là tin học hoá
toàn bộ đời sống xã hội. Chủ nghĩa t bản hiện đại nhà nớc t sản hiện đại, một
mặt gắn liền với lợi ích của t bản lớn ( nhất là của t bản độc quyền) và mặt khác
gắn với lợi ích cảu toàn xã hội t sản,. Nó không chỉ phục vụ gai cấp cầm quyền
mầ còn phục vị toàn xã hội
Chủ nghĩa t bản hiện đại bắt đầu sự vạn và phát triển của nó trên một cơ sở
vật chất kỹ thuật mới về chất kỹ thuật của xã hội sau nó đang đợc hình thành, Với
sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, cùng vói sự xuất hiẹn của máy tính
điện tử, lao đôngj trí óc ngày cang giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của
lức lợng sản xuất xã hội, sở hữu trí tuệ đang ngày giữ vị trí quan trọng trong mối
tơng quan với sỏ hữu t bản và sở quyền lực.
Nhà nớc phát triển những chức năng với một trung tam điều tiết vĩ mô, nh
ngời tổ chức đời sống kinh tế xã hội. Nhà nớc đã kết hợp thờng xuyên, chặt chẽ
với t bản đọc quyền thành bộ máy thống nhất điều tiết kinh tế xã hội bằng một hệ
8
thống các biện pháp kinh tế, hành chính. luật pháp Nhà n ớc can thiệp vào mọi
nghành kinh tế, mọi linh vực tái sản xuất xã hội, mọi hoạt động kinh tế trong và
ngoài nớc nhằm thúc đẩy nghành kinh tế xã hội. Duy trì chủ nghĩa t bản, thực
hiện chắc năng giai cấp và chức năng xã hội của nhà nớc.
Hệ thống tài chính, tín dụng ngân hành phát triển cha từng có, ảnh hởng
quan trọng đến sự điều tiết vĩ mồ của nhà nớc.
Trong giai đọan của chủ nghĩa t bản hiện đại, các công ty bảo hiểm và các
cơ quan tài chích đã phát triển rất mạnh, ngân hàng và các cơ quan tài chính ngày
càng đợc chuyên nghiệp hoá và phân công chi tiết, hình thành hệ thống tài chính
lớn mạnh. Các tập đoàn truyền thống phân hoá mạnh, màu sắc gia tộc nhạt dần,
pháp nhân có nhiều có cổ phiều ngày một nhiều, xu hớng liên kết giữa các tập
đoàn tài chính tăng nhanh, hoạt động nghiệp vụ ngân hàng lơn cũng vợt khỏi ranh
giới quốc gia trở thành các ngân hang xuyên quốc gia.
Các tổ chức độc quyền t nhân phát triển mạnh mẽ, quy mô của chúng lớn
hơn trớc rất nhiều, hoạt động kinh doanh của chúng đã vợt qua giới hạn của
nghành nghề, quốc gia, trở thành các công ty xuyên quốcgia
Đầu t trực tiếp ra nớc ngoài phát triển cha từng thấy, thế giới thực tại bớc
vào quá trình toàn cầu hoá sản xuất, buôn bán quốc tế, xuất khẩu lao động,
chuyển nhợng kỹ thuật quốc tế, hoạt động tài chính quốc tế, trao đổi thông tin
quốc tế, trao đổi nhân viên giữa các nớc đều đạt tới quy mô ch a từng có, chủ
thể tiến hành những hoạt động kinh tế quốc tế là các công ty quốc gia.
-Các nớc tích cực tham gia các hoạt động kinh tế quốc tế hình thành các tổ
chức kinh tế quốc tế và tập đoàn kinh tế mảng khu vực. Mặt khác các nớc này
không ngừng hoạt động đấu tranh giành thi trờng, mở rộnh phạm vi quyền lực
dẫn đến hình thành các khu vvj kinh tế do các nhà nớc lớn làm trung tâm
-Các nớc t bản hiện đại không ngừng bóc lột và khống chế các nớc đang
phát triển, mỏ rộng phạm vi băng nhiều biện pháp kit nh xuất khẩu t bản viẹn trợ
kinh tế biến các n ớc đang phát triển trở thành thị trờng tiêu thụ hàng hoá, cung
cấp nguyên liệu rẻ .
9
Chơng 2
Sự điều tiết của nhà nớc T sản hiện đại
1. Cơ sở thực tiễn của điều chinh kinh tế cua nha nớc t sản
hiện đại
1.1.Những chỉ tiêu về lợng thể hiện vai trò ngày càng tăng của
nhà nớc đối với quá trình tái sản xuất t bản chủ nghĩa
Qua sự biến đổi về sự phát triển của kinh tế và chinh trị ta đã thấy rõ vai
trò điều tiết của nhà nớc. Ngay sau chiến tranh thế giới thứ hai ở cac t bản phát
triển chủ chốt, cac xí nghiệp nhà nớc do chinh phủ quốc hữu hoá và trực tiếp đầu
t xây dựng, tại Pháp số cong nhân viên chức trong khu vực quốc doanh chiếm
11% tổng số cong nhân viên chức nhà nớc, số doanh nghiệp quốc doanh chiếm
10% trong tổng số doanh nghiệp công thuơng toàn quốc. Nhà nớc chuyển một
phần lớn thu nhập tài chính thành t bản tài chính, và nó trở thành một bộ phận
quan trọng trong cấu thành t bản nhà nớc, theo thống kê của quỹ tiền tệ quốc tế
đến năm 1989 số thu nhập tài chính do chính phủ trung ơng của nớc t bản phát
triển nắm giữ chiếm tỉ trọng 27% tổng số giá trị sản xuất cac nớc này, Mỹ là 20,
5%.Ngoài ra thông qua ngân hàng trung ong nhà nớc t bản phát hành tiền và kiểm
soát trong lu thông tiền tệ. Nhà nớc sử dụng các công cụ tài chính tiền tệ để can
thiệp và điều chỉnh kinh tế. GNP của cac nứoc t bản phát triển ngày càng tập
trung trong tay nhà nớc nh một cong cụ mạnh mẽ để điều chỉnh kinh tế (tăng từ
1/3 lên 1/2 GNP ).Nhà kinh tế học ngời Anh A.Carncross nói :trứơc những năm
70, quy mô hoạt động của chính phủ Anh rất hạn chế, có thể thấy rõ điều đó qua
ngân sách năm 1911.LeoydGeorge tăng thuế từ 1 siling lên siling 2 pêxô chỉ tiêu
công cộng mỗi năm 200 triệu bảng Anh, chiếm 10%GNP
1.2Những chỉ tiêu chất lợng phản ánh điều chỉnh kinh tế của nhà nớc ngày
càng trỏ thành nhân tố quyết định đối với quá trình sản xuất t bản chủ
nghĩa
Nhà nớc tu sản đã tích cục can thiệp vào đời sông kinh tế, xã hội, vào thời kỳ
khủng hoảng kinh tế, nhà nớc ra tang nhau củaầu xã hội, làm dịu mâu thuẫn giữa
sản và tiêu dùng, sau đó nhà nớc tu sản đã can thiệp toàn diện vào đơif sống kinh
tế xã hội, mọi nghành kinh tế, mọi lĩnh vực và mọi khâu của taí sản xuất xã hội,
bao trùm cả hoạt động kinh tế trong nớc và quan hệ kinh tế quốc te. Nhà nớc đã
10
đặt ra một thể chế can thiệp vào kinh tế nh thể chế tài chính tiền tệ, kết hợp sắc
lệnh hành chính và đạo luật kinh doanh. Nhà nớc điều tiết kinh tế theo chơng
trình, ké hoạch trung hạn và dai hạn kết hợp với điều tiết ngắn hạn, đòng thời tang
cuơng phối hợp kinh tế quốc tế
Do có sự hoà bình lâu, các nớc t bản phát triển đã chuyển các giải pháp hành
chính, quản chê sang dùng giải pháp kinh tế và kết hợp kinh tế với giải pháp hành
chính, đặc biệt với khu vực kinh tế t nhân, nhà nớc chủ yếu dùng các công cụ và
đong bẩy kinh tế hớng đẫn kinh doanh theo định hớng của nhà nớc. Do hình thức
điều tiết kinh tế nhà nớc đã đổi mới nên nhà nớc điều tiết kinh tế có hiệu quả rõ
rệt, tăng sức sống kinh tế cho các xí nghiệp t nhân, vừa đảm bảo cho kế hoạch
kinh tế đợc thực hiện cách thuân lợi.
1.3 Những nguyên nhân kinh tế, chính trị, xã hội đẫn đến tăng cờng vai trò
kinh tế c nhà nớc t sản
Sự suy yếu về kinh tế của các nớc t bản sau chiến tranh thé giới thứ hai.
Thoát khỏi nền kinh tế của đất đòi hỏi sự cố gắng vợt bậc của toàn xã hôị, sự tập
trung cao độ các tiềm năng của đất nớc và sự thống nhất trên quy mô xã hội.
Ngoài nhà nớc, không còn một tổ chức t bản nào thực hiện đợc, cho dù đó là một
tập toàn t bản khổng lô
Phong trào độc lập đân tộc trên thế giới nâng cao, hệ thống thực đân cũ tan
rã. Các cuộc cách mạng xã hội đã nổ ra, các đân tộc đã có xu hớng bớc lên con đ-
ờng Xă hội chủ nghĩa làm cho lực lợng thế giới xă hội chủ nghĩa cũng lớn mạnh,
lúc này cán cân sức mạnh đã gần nh ngang bằng, một thác thức có tính sống còn
ai thắng ai đòi hỏi tất cả nớc t bản chủ nghĩa phải liên kết nhằm chống lại
các lực lợng phá vỡ hệ thống t bản chủ nghĩa, đòng thời chống lại khủng bô
ngày càng phát triển và đang đe doạ sự hoà bình và an toàn, ổn định chính trị cho
các nớc t bản. Các nớc t bản phải có ssự liện minh quốc tế toàn diện cả về kinh tế,
chính trị, quân sự giữa các quốc gia, nhà nớc t bản phải chủ động cải cách lại mối
quan hệ kinh tế truyền thống đồng thời thúc đấỵ sự hợp tác với các khu vực để
chống khủng bô
Do sự phát triển nhanh chóng của sức sản xuất xã hôị. Cuộc cách mạng
khoa học công nghệ lần thứ ba và bớc nhảy vọt mới cuả lực lợng sản xuất khiến
trình đô xã hội hoá sản xuất tăng lên mạnh mẽ làm cho độc quyền t nhân không
thẻ thích ứng nổi, đồng thời do sự xuất hiệncủa hàng loạt nghành sản xuất mới,
điện tử năng lợng hạt nhân hàng không vũ trụ. .phát triển những nghành này đòi
hỏi có nguồn vốn khổng lô, cơ sở hạ tầng hiện đại, có đội ngũ công nhân lành
nghề Nh vậy là trong cơ chế thi trờng, hoàn cảnh của sự cạnh tranh lả quyết liệt,
11
để có đợc những điều kiện thuận lợi đó cho quá trình sản xuát, tái sản xuát t bản
các nàh t bản phải đựa vào nhà nớc, ủng hộ nhà nớc nh ngời đại diện chung cho
lơik ích của mình và chấp nhận và điều phối kinh tế của nhà nớc nh một yếu tố
cần thiết cho sự tồn tại, phát triển của họ. Đặc biệt, đầu t vào nghiên cứu khoa
học, phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo đòi hỏi một khoản đầu t vô cùng
lớn. Lợi ích mà cá hoạt động này mang lại, xét trên góc độ kinh doanh t nhân lại
rất nhỏ, do đó t bản t nhân chuyển sang vai nhà nứoc với t cách đại biểu cho xã
hội gách trách nghiệp xây đựng kết cấu hạ tầng, phát triển khoa học, giáo dục. .
Lợi nhuận cao và sự điều chỉnh kết cấu của các tập đoàn t nhân.Để thu đợc
lợi nhuận cao, các tập đoàn độc quyền t nhân ra sức áp dụng kỹ thuật mới, điều
chỉnh kết cấu nội bô các xí nghiệp và tăng cứờng quyển lý kinh doanh, tăng cơng
tính tô chức và tính kế hoạch sản xuất của xí nghiệp. Tình hình đó đòi hỏi phải có
định hớng ở tầm vĩ mô, tức là phải hạn chế tự phát vi mô bằn hoạt động điều
chỉnh kinh tế của nhà nớc đẻ đảm bảo cho sự phát triển có tính cân đối cả về chất
và lợng của nền kinh tế
Do lực lọng sản xuát phát triển cha từng thấy, năng suất lao đọng tăng lên
rất cao làm nảy sinh mâu thuẫn giữa sản xuất đợc mở rộng một cách tuyệt đôí với
thị trờng bij thu hẹp tơng đối. Nhà nớc phải can thiệp vào các khâu của quá trình
tái sản xuất xã hội nhằm bảo đảm sự vận động binhg thờng của nỏ
Sự phân công lao động và mở rộng quan hệ kinh tế làm cho môí quan hệ
giữa các nớc xoắn xuýt vào nhau, phụ thuộc, đấu tranh lẫn nhau. Để tăng cờng vị
trí kinh tế, chiếm lĩnh thị tròng rộng lớn hơn, đồng thời tăng cờng phối hợp và
hợp tác, các nhà nớc t bản phải đứng ra áp dụng các phơng pháp phối hợp quốc tế
Đại khủng bố toàn cầu. Trớc sự phát triển của khoa học kỹ thuật, thì sự
phát triển của kinh tế là rất mạnh mẽ, ngày càng làm cho những mâu thuẫn vốn
có của chủ nghĩa t bản trở nên gay gắt, đồng tthời sự xuất hịên củâ chiến tranh
hiện đại, diễn biến hoà bình thế giới, sự mâu thuẫn sắc tộc lại càng mạnh mẽ, đã
làm xuất hiện các bọn khủng bố. Sự khổng bố toàn cầu đó đã gây lên sự bấtổn
định xã hội, cũng nh sự bất an toàn sản.Nhà nớc các t sản phải phát triển kinh tế
kết hợp với quốc phòng, an ninh chính trị quốc gia, có nghĩa là sự phát triển kinh
tế phải phục vụ cho quốc phòng an ninh.
2.Cơ sở lý luận
2.1. Quan điểm maxít về vai trò kinh tế của nhà nớc trong chủ nghĩa t
bản
12
Trong tác phẩm sự phát triển của chủ nghĩa xã hội từ không tởng đến
khoa học F.Ăngghen đã luận giải chức năng xã hội của nhà nớc ngời viết :. . từ
trớc tới nay các xã hội vận động trong những sự đối lập gai cấp đã dẫn đến nhà n-
ớc, nghĩa là một tô chúc của giai cấp bóc lột để duy trì những điều kiện sản xuất
bên ngoài của nó. nhà nớc là đại biểu chính thức của toàn thể xã hội, là sự tổng
hợp toàn của thể xã hội thành một nghiệp đoàn có thể trông thấy đợc, nhng nó
chỉ nh thế chừng nào nó là nhà nớc của bản thân các giai cấp đại biểu trong thời
đại của mình, cho toàn thể một xã hội . Xã hội đẻ ra một chức năng trung nhất
định mà thiếu chúng thì không thể đợc. nhà nớc xuất hiện lực lợng mới xuất
hiện có tính độc lập mới này tác động ngợc lại những điều kiện và quá trình sản
xuất nhờ tính độc lập tơng đối của mình Qua phân tích của Angghen, ta có thể
rút ra t tởng quan trọng sau :
Nhà nớc sinh ra nhằm thực hiện những chức năng xã hội chung, nhng khi
tồn tại là một lực lợng chính trị mới nó không chỉ có đợc nhờ những lợi ích đặc
biệt, mà còn có tính độc lập tơng đối trong quan hệ với các lực lợng xã hội , ngời
đã giao trách nhiệm cho nó.
Nhờ có tính độc lập tơng đối này, nhà nớc có khả năng tác động trở lại quá
trình sản xuất xã hội. Do lực lợng phát triển mạnh mẽ, quá trình tích tụ và tập
trung t bản đã dạt tới quy mô to lớn, tính xã hội hoá của sản xuất đạt tới trình
đôộ cao, trong nền sản xuất diễn ra nhiều quá trình kinh tế xã hội vợt khỏi tầm
tay của các nhà t sản, làm cho nền kinh tế xã hội mất ổn định, lạm phát gia tăng,
đồng thời thất nghiệp cũng tăng, buộc nhà nớc phải can thiệp sâu vào sự vận của
nền kinh tế, điều tiết quá trình kinh tế, ổn định trật tự xã hội
2.2.Quan điểm t sản về vai trò kinh tế của nhà nớc trong chủ nghĩa t
bản hiện đại
Khác với nhà lý luận macxít, những ngời căn nguyên sự tăng cờng vai trò
kinh tế là sự chín muồi các chức năng kinh tế vi mô của nhà nớc t bản ở các mối
quan hệ kinh tế nội tại của quá trình tái sản xuất t bản chủ nghĩa. J.M.Key tìmn
nó ở quy luật tâm lý xã hội cơ bản tức là ở các mối liên hẹ kinh tế xã hội nói
nên bề mặt của quá trình sản xuất trực tiếp và ở thị trờng, trong các hành vi hoạt
động của các chủ thể kinh tế do quy luật tâm lý chi phối,. trong tác phẩm : lý
thuyết tổng quát về việc làm, lợi tứcvà tiền tệ . J.Key cho rằng : chủ nghĩa t bản
phát triển đến một giai đoạn nhất định thì cơ chế tự điều chỉnh của thi trờng dập
tắt khủng hoảng kinh tế và thất nghiệp, Tai hoạ do khủng hoảng kinh tế và thất
nghiệp đổ lên đầu ngòi lao động đã thúc đẩy họ nổi dậy lật đổ chế độ t bản
13
Nguyên nhân đầu tiên của tai hoạ này là sự tăng trởng của nền làm cho thu
nhập tăng nên và cùng với nó là tăng tiêu dùng, nhng mức tiêu dùng tăng lên
khong cùng mức tăng thu nhập. Nguyên nhân thứ hai dẵn đến tình trạng tỏng cầu
không đủ là tỷ suất lợi nhuận thấp hơn tỷ suất lợi túc làm cho các nhà t bản thích
duy trì t bản của mình dới hình thức tiền tệ.Ông còn cho rằng :Sự vận động của
nền sản xuất t bản chủ nghĩa có nhạy cảm rất cao đôí với mức lợi tức . Nền kinh
tế sẽ gánh chịu hậu quả ngay nếu lợi tức tăng cao, số d tiết kiệm lớn, đầu t giảm
và thất nghiệp tăng lên, điều đó gây ra nguy cơ bùng nổ xã hội . Muốn cho xã hội
ổn định, nhà nớc phải can thiệp vào nền kinh tế làm cho nó vận nhịp nhàng và
tăng trỏng theo chiều hớng lành mạnh. Sự can thiệp này phải tác động vào các
nhân tố kích thích tổng cầu đầy đủ.
Tán thành với quan điểm của J.Keynes về việc nhà nớc phải can thiệp sâu
vào quá trìnhvận động của nền kinh tế song M.Friedman cho rằng :sự vận động
của nền kinh tế t bản chủ nghĩa có mối quan hệ tơng hỗ với sự vận động của khối
lợng tiền trong lu thông. Sở dĩ nền kinh tế lâm vào trạng thái trì trệ hoặc thờng
xuyên xảy ra các cuộc khủng hoảng và các cú sốc kinh tế là do nhà nớc đa vào lu
thông một khôí lợng tiền quá lớn hoặc qúa nhỏ. Muốn khắc phục những sai lệnh
này cần phải vạch rõ mối quan hệ giữa sự cáu thành nhu cầu tièn tệ cần thiết cho
lu thông. M.Friedman nhận xét :nếu trong thực tiễn, nhà nớc đa vào lu thông một
khối lợng tiền tệ lớn hơn khối lợng cần thiết sẽ làm cho thu nhập danh nghĩa tăng
cao hơn thu nhập thực tế, do đó sẽ kich lãi suất thị trờng tăng cao, làm biến dạng
tỷ lệ lãi suất. Từ đó dẫn đến đồng tiền mất giá, tăng tốc độ lạm phát và giá cả. Hệ
quả nàykhông chỉ làm xấu đi nhanh điều kiện tái sản xuất xã hội , mà còn lảm
mât ổn định xã hội . Mặt khác, ông đa ra nhận xét :bốn yếu tô tác động trực tiếp
đến sự thay đổi của khoối lợng tiền tệ trong lu thông và có ảnh hởng trực tiếp sự
vận động của nền kinh tế, là mức giá cả hàng hóa, dịch vụ, mức thu nhập thực tế
và sản lợng trong nền kinh tế, nó nạn động cùng chiều với khối lợng tiền tệ trong
lu thông và có ý nghĩa quyết định với sự vận động của nền kinh tế. Và hai yếu tố
lãi suất thực tế và chỉ số tăng của giá cả, nó vận động ngợc chiều. Trái với
J.Keynes, ngời cho rằng nhu cầu tiền tệ có nhạy cảm cao đối với tỷ lệ lãi suất,
còn M.Friedman quan niệm nó nhạy cảm cao với nhu càu về hàng hoá và dịch vụ.
Nhng sau M.Friedma, thế giới t bản thật sự lâm vào khủng hoảng điều chỉnh kinh
tế do nền kinh tế dã lâm vào suy thái sâu sắc. Lúc này giai cấp t sản đã phản ứng
gay gắt trớc sự bất lực của nhà nớc trong việc chèo lái kinh tế và sự phát triển hợp
logich của các quan điểm toàn diện thực dụng trong lý luận điều chỉnh kinh tế
trên, nhận thấy vấn đề cấp bách này Willam Bolepat đã đựơc đa ra quan điểm:lý
14

Xem chi tiết: Sinh viên và thất nghiệp